Ξαναβάζω και ένα πολύ καλό ντοκιμαντέρ που είχαμε ξαναδεί παλιότερα από εκείνη την περίοδο, που περιγράφει το τι γινόταν στην Αργεντινή - θα διαπιστώσετε πολλές ομοιότητες με την Ελλάδα. Αν δεν το έχετε δει, δείτε το:
Home
Οικονομία
Παιδεία
Μπάτσοι
Τέχνες
Ιστορία
Πρόσωπα
- Α. Βγενόπουλος
- Α. Παπαχελάς
- Α. Σπίνος
- Γ. Δημητράκης
- Γ. Καρατζαφέρης
- Γ. Κουρής
- Γ. Κύρτσος
- Γ. Παπαγιάννης
- Γ. Πρετεντέρης
- Γ. Σερίφης
- Γ. Τράγκας
- Δ. Κουφοντίνας
- Δ. Ρίζος
- Δημήτρης Καζάκης
- Ερνέστο Τσε Γκεβάρα
- Εφραίμ
- Η. Αναγνωστόπουλος
- Θ. Αναστασιάδης
- Θ. Ηλιόπουλος
- Θ. Πάγκαλος
- Θ. Παπανικολάου
- Κ. Βαξεβάνης
- Κ. Μίχαλος
- Κ. Χαρδαβέλας
- Κωνσταντίνα Κούνεβα
- Κώστας Πρέκας
- Λ. Κύρκος
- Λ. Λαζόπουλος
- Λιάνα Κανέλλη
- Μ. Θεοδωράκης
- Μ. Κουρής
- Μ. Τριανταφυλλόπουλος
- Μ. Χριστοφοράκος
- Μ. Χρυσοχοϊδης
- Ν. Κακαουνάκης
- Ν. Κακλαμάνης
- Ν. Κουνταρδάς
- Ν. Μαστοράκης
- Ν. Χατζηνικολάου
- Νίκος Τεμπονέρας
- Ντόρα Μπακογιάννη
- Π. Αναγνωστόπουλος
- Π. Βήχος
- Π. Δούκας
- Π. Κετίκης
- Π. Τατούλης
- Π. Ψωμιάδης
- Πάνος Τζαβέλας
- Παλαιοκώστας
- Παύλος Σιδηρόπουλος
- Πρόσωπα
- Ρίτσαρντ Ντώκινς
- Σ. Κόκκαλης
- Σ. Χατζηγάκης
- Σάββας Ξηρός
- Σπύρος Χατζάρας
- Τ. Αθανασόπουλος
- Τίνα Μπιρμπίλη
- Φωτεινή Πιπιλή
- Φωτεινή Τσαλίκογλου
- Χ. Νικολιτσόπουλος
- Χ. Πασαλάρης
Παρασκευή, 30 Σεπτεμβρίου 2011
Κάντο όπως η Αργεντινή (βίντεο)
Ξαναβάζω και ένα πολύ καλό ντοκιμαντέρ που είχαμε ξαναδεί παλιότερα από εκείνη την περίοδο, που περιγράφει το τι γινόταν στην Αργεντινή - θα διαπιστώσετε πολλές ομοιότητες με την Ελλάδα. Αν δεν το έχετε δει, δείτε το:
Απολάμβαναν τον ακρωτηριασμό
Δίκη Σ. Σεϊσίδη-Α.Σειρηνίδη
Απολάμβαναν τον ακρωτηριασμό!
Εικόνες φρίκης, που θα ταίριαζαν σε νοσοκομείο της ναζιστικής Γερμανίας, περιέγραψαν για τις συνθήκες νοσηλείας του Σίμου Σεϊσίδη οι μάρτυρες υπεράσπισής του, που κατέθεσαν σήμερα, δεύτερη μέρα της δίκης των Σεϊσίδη-Σειρηνίδη.
Η γιατρός Ιωάννα Πασπάτη, που ήταν παρούσα στη διάρκεια της νοσηλείας του Σεϊσίδη στο ΚΑΤ, ήταν κατηγορηματική ως προς την ιατροδικαστική πλευρά της υπόθεσης. Η σφαίρα είχε φορά από πίσω προς τα μπρος και από κάτω προς τα πάνω. Αυτό σημαίνει ότι ο Σεϊσίδης πυροβολήθηκε πισώπλατα και από άτομο που ήταν καλυμμένο (σκυμμένο). Σε ό,τι αφορά τις συνθήκες νοσηλείας, περιέγραψε ένα αστυνομοκρατούμενο νοσοκομείο, όπου κουμάντο έκαναν οι ασφαλίτες της Αντιτρομοκρατικής και οι κουκουλοφόροι των ΕΚΑΜ, οι οποίοι μπαινόβγαιναν στους θαλάμους, είχαν απαίτηση να έχουν ενημέρωση και γνώμη για τα πάντα και παρεμπόδιζαν το ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό στην άσκηση των καθηκόντων του, γεγονός που επιβάρυνε την κατάσταση του ασθενή.
Αυτά τα επιβεβαίωσε και η σύντροφος και σύζυγος του Σ. Σεϊσίδη, Μαρία Καλαϊτζίδη, η οποία περιέγραψε μια εικόνα βαρβαρότητας που θα μπορούσε να συνοψιστεί στις λέξεις «νοσηλεία με ευθύνη της Αντιτρομοκρατικής». Ακόμη και ο ακρωτηριασμός έγινε υπό το χαιρέκακο βλέμμα αξιωματικού της δύσοσμης αυτής υπηρεσίας. Στην πραγματικότητα, κάποια στιγμή τον παράτησαν τον Σίμο. Αναφέρθηκε, επίσης, στη στέρηση των δικαιωμάτων που έχει κάθε κρατούμενος. Είναι χαρακτηριστικό ότι επαφή με δικηγόρο επιτράπηκε μετά από 3-4 μέρες και οι ασφαλίτες ήταν παρόντες.
Ο σύντροφός του Κώστας Μηναΐδης αναφέρθηκε στην ιστορική διαδρομή του Σ. Σεϊσίδη, που οδήγησε στη στοχοποίησή του από την Ασφάλεια, ενώ η δημοσιογράφος Ρόζα Κοβάνη αναφέρθηκε στα τρομοσενάρια περί «ληστών με τα μαύρα», στην επικήρυξη και στο κλίμα που μεθοδικά δημιουργούνταν, για να επιτρέψει στον κάθε μπάτσο να πυροβολήσει πισώπλατα έναν άνθρωπο που απλά έτρεχε για να ξεφύγει.
Στο ίδιο κλίμα αναφέρθηκαν και οι υπόλοιποι μάρτυρες, μεταξύ των οποίων και ο βουλευτής Τάσος Κουράκης, που κατέθεσε και με την ιδιότητα του γιατρού.
Η δίκη θα συνεχιστεί τη Δευτέρα 10 Οκτώβρη, με τους μάρτυρες υπεράσπισης του Αρη Σειρηνίδη.
Δίκη Σ. Σεϊσίδη-Α.Σειρηνίδη
Απολάμβαναν τον ακρωτηριασμό!
Εικόνες φρίκης, που θα ταίριαζαν σε νοσοκομείο της ναζιστικής Γερμανίας, περιέγραψαν για τις συνθήκες νοσηλείας του Σίμου Σεϊσίδη οι μάρτυρες υπεράσπισής του, που κατέθεσαν σήμερα, δεύτερη μέρα της δίκης των Σεϊσίδη-Σειρηνίδη.
Η γιατρός Ιωάννα Πασπάτη, που ήταν παρούσα στη διάρκεια της νοσηλείας του Σεϊσίδη στο ΚΑΤ, ήταν κατηγορηματική ως προς την ιατροδικαστική πλευρά της υπόθεσης. Η σφαίρα είχε φορά από πίσω προς τα μπρος και από κάτω προς τα πάνω. Αυτό σημαίνει ότι ο Σεϊσίδης πυροβολήθηκε πισώπλατα και από άτομο που ήταν καλυμμένο (σκυμμένο). Σε ό,τι αφορά τις συνθήκες νοσηλείας, περιέγραψε ένα αστυνομοκρατούμενο νοσοκομείο, όπου κουμάντο έκαναν οι ασφαλίτες της Αντιτρομοκρατικής και οι κουκουλοφόροι των ΕΚΑΜ, οι οποίοι μπαινόβγαιναν στους θαλάμους, είχαν απαίτηση να έχουν ενημέρωση και γνώμη για τα πάντα και παρεμπόδιζαν το ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό στην άσκηση των καθηκόντων του, γεγονός που επιβάρυνε την κατάσταση του ασθενή.
Αυτά τα επιβεβαίωσε και η σύντροφος και σύζυγος του Σ. Σεϊσίδη, Μαρία Καλαϊτζίδη, η οποία περιέγραψε μια εικόνα βαρβαρότητας που θα μπορούσε να συνοψιστεί στις λέξεις «νοσηλεία με ευθύνη της Αντιτρομοκρατικής». Ακόμη και ο ακρωτηριασμός έγινε υπό το χαιρέκακο βλέμμα αξιωματικού της δύσοσμης αυτής υπηρεσίας. Στην πραγματικότητα, κάποια στιγμή τον παράτησαν τον Σίμο. Αναφέρθηκε, επίσης, στη στέρηση των δικαιωμάτων που έχει κάθε κρατούμενος. Είναι χαρακτηριστικό ότι επαφή με δικηγόρο επιτράπηκε μετά από 3-4 μέρες και οι ασφαλίτες ήταν παρόντες.
Ο σύντροφός του Κώστας Μηναΐδης αναφέρθηκε στην ιστορική διαδρομή του Σ. Σεϊσίδη, που οδήγησε στη στοχοποίησή του από την Ασφάλεια, ενώ η δημοσιογράφος Ρόζα Κοβάνη αναφέρθηκε στα τρομοσενάρια περί «ληστών με τα μαύρα», στην επικήρυξη και στο κλίμα που μεθοδικά δημιουργούνταν, για να επιτρέψει στον κάθε μπάτσο να πυροβολήσει πισώπλατα έναν άνθρωπο που απλά έτρεχε για να ξεφύγει.
Στο ίδιο κλίμα αναφέρθηκαν και οι υπόλοιποι μάρτυρες, μεταξύ των οποίων και ο βουλευτής Τάσος Κουράκης, που κατέθεσε και με την ιδιότητα του γιατρού.
Η δίκη θα συνεχιστεί τη Δευτέρα 10 Οκτώβρη, με τους μάρτυρες υπεράσπισης του Αρη Σειρηνίδη.
Απάντηση στην ξεπουλημένη εργατοπατερία (Βίντεο)
Χαρακτηριστικό δείγμα η τοποθέτηση του προέδρους της ΑΔΕΔΥ και στελέχους της ΠΑΣΚΕ, Κώστα Τσικρικά στην σύσκεψη πρωτοβάθμιων σωματείων που οργάνωσε χτες η ΑΔΕΔΥ . Η απάντηση που δέχτηκε από τον πρόεδρο εργαζομένων του «Ευαγγελισμού», Ηλία Σιώρα, ήταν καταπέλτης και αξίζει να την παρακολουθήσετε στο βίντεο που παραθέτουμε.
Με την ευκαιρία θυμηθείτε και την ανάρτηση που τιτλοφορούσαμε τα «γατόνια της ΑΔΕΔΥ» και αναφέραμε ότι με υπογραφή του υπουργού Διοικητικής Μεταρρύθμισης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης, Δημήτρη Ρέππα δυο αστικές εταιρείες Μη Κερδοσκοπικού χαρακτήρα της ΑΔΕΔΥ έχουν πάρει συνολικά από το πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων μόνο φέτος 2.235.521 ευρώ!!!
«Η καπιταλιστική κρίση. Οι εξελίξεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στη χώρα μας. Η δυνατότητα άλλου δρόμου»
ΗΜΕΡΙΔΑ
ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ
ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ
Διεξάγεται το Σάββατο 8 Οκτωβρίου 2011 από 17.00 έως 22.30 στο Πάντειο Πανεπιστήμιο (αιθ. Σ. Καράγιωργα
Οργανώνεται από την «Πρωτοβουλία κατά του ευρώ και της ΕΕ»
I. ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ
Ελλάδα, Ευρωζώνη και Ευρωπαϊκή Ένωση στη δίνη της σημερινής καπιταλιστικής κρίσης
διάρκεια: 17.00 – 18.30
1. Αλέκος Βερναδάκης
Παρουσίαση των θέσεων της Πρωτοβουλίας
«Η εκτίμηση για τον χαρακτήρα της ΕΕ και τον ρόλο της στον παροξυσμό της καπιταλιστικής κρίσης στην Ελλάδα»
2. Φάνης Παπαδάτος, οικονομολόγος
«Κρίση του παγκόσμιου καπιταλισμού και Ελλάδα»
3. Θόδωρος Μαριόλης, καθηγητής οικονομίας στο Πάντειο
«Η οικονομική πολιτική εντός και εκτός ευρώ»
4. Σταύρος Μαυρουδέας, καθηγητής οικονομίας στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας
«Eλλάδα και ΕΕ: καπιταλιστική κρίση και ιμπεριαλιστικοί ανταγωνισμοί»
5. Απόστολος Καψάλης, ερευνητής ΙΝΕ-ΓΣΕΕ
«Οι ανατροπές στις εργασιακές σχέσεις στο πλαίσιο της ΕΕ και η ενσωμάτωση τους στην εργατική νομοθεσία στην Ελλάδα»
6. Σωτήρης Κοντογιάννης, μηχανικός
«Ευρώ: νόμισμα ευημερίας και ανάπτυξης ή θερμοκήπιο της κρίσης;»
7. Γιάννης Τόλιος, διδάκτωρ οικονομικών στο Πάντειο
«Ελλάδα και Ευρωζώνη στη στρατηγική της αριστεράς»
Ερωτήσεις: 18.30 – 18.45.
Διάλειμμα 15 λεπτών
II. ΔΕΥΤΕΡΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ
Είναι αναγκαία και εφικτή η έξοδος από το ευρώ και την ΕΕ στις παρούσες συνθήκες;
διάρκεια: 19.00 – 20.30
1. Φλώρα Παπαδέδε
Παρουσίαση των θέσεων της Πρωτοβουλίας
«Ανιχνεύοντας δρόμους ενάντια στην ΕΕ, για μια άλλη πορεία της Ελλάδας προς όφελος της κοινωνίας και της εργαζόμενης πλειοψηφίας»
2. Παναγιώτης Σωτήρης, πανεπιστημιακός
«Ποιος φοβάται τη ρήξη με την ΕΕ; Η αριστερά αντιμέτωπη με την “ευρωπαϊκή προοπτική”»
3. Αντώνης Δραγανίγος, μηχανικός
«Αντικαπιταλιστική πάλη και Ευρωπαϊκή Ένωση»
4. Γιάννης Θεωνάς, πρώην ευρωβουλευτής
«Οι βασικοί σταθμοί στην πορεία της ευρωπαϊκής καπιταλιστικής ολοκλήρωσης»
5. Δημήτρης Σαραφιανός, μέλος ΔΣ του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών
«Η τοξική ΕΕ και τα καθήκοντα του ταξικού κινήματος»
6. Χρήστος Καραμάνος, πολιτικός μηχανικός
«Το δούναι και λαβείν της Ελλάδας με την ΕΕ και η παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας»
7. Γιάννης Ραχιώτης, δικηγόρος
«Έξω από την ΕΕ! Αναγκαία και ρεαλιστική τακτική επιλογή»
Ερωτήσεις 20.30 – 20.45
III. Σύντομες προετοιμασμένες παρεμβάσεις για τον εμπλουτισμό του προβληματισμού
διάρκεια: 20.50 – 21.30
IV. Παρεμβάσεις εκπροσώπων των κομμάτων και οργανώσεων της αριστεράς
διάρκεια: 21.30 – 22.30
Τέλος Εργασιών
Το παιχνίδι του σκύλου με τη γάτα απειλή για την ειρήνη στην ανατολική Μεσόγειο
Ο προσεκτικός παρατηρητής των εξελίξεων καταγράφει ότι ήδη ο ενεργειακός πόλεμος έχει πάρει πολεμική μορφή καθώς ολοένα συχνότερα πληροφορούμαστε για ανατινάξεις αγωγών ενέργειας. Ήδη «άγνωστοι» ανατίναξαν τον αγωγό Ιράν-Τουρκίας, ενώ επαναλαμβανόμενα είναι τα χτυπήματα σε αγωγό Αιγύπτου-Ισραήλ.
Άμεσα συνδέεται με αυτές τις εξελίξεις αλλά και με την επιβολή κυριαρχίας στην περιοχή η κλιμάκωση της Ισραηλινής επιθετικότητας, από το κράτος κατακτητή δηλαδή, εναντίον των Παλαιστινίων, όπου η κάθετη άρνηση στη δημιουργία Παλαιστινιακού κράτους συνοδεύτηκε από την όξυνση της καταπίεσης και την πρόκληση της επέκτασης των εποικισμών και μάλιστα στην Ιερουσαλήμ. Επιπλέον, η Τουρκία κλιμακώνει τον πόλεμο κατά της κουρδικής μειονότητας και στα θύματα του τουρκικού στρατού, συνήθως άμαχοι, έρχονται να προστεθούν οι απώλειες Τούρκων στρατιωτών. Σε νέα επίθεση Κούρδων ανταρτών στην επαρχία Tunceli στο τουρκικό Κουρδιστάν, πέντε Τούρκοι στρατιώτες τραυματίστηκαν. Οι Τούρκοι στρατιώτες κατευθύνονταν προς το σημείο που νωρίτερα οι μαχητές της κουρδικής οργάνωσης είχαν απαγάγει ένα φύλακα χωριού και είχαν πάρει μαζί τους δύο οχήματα με πετρέλαιο τα οποία χρησιμοποίησαν για να καταστρέψουν ένα τούνελ της περιοχής βάζοντας φωτιά σε αυτά. Κατά τη διάρκεια της επιχείρηση οι αντάρτες του PKK κατέστρεψαν τρία φορτηγά τα οποία μετέφεραν εμπορεύματα αφού πρώτα είχαν αφήσει ελεύθερους τους οδηγούς τους.
Όμως και η πολεμική εμπλοκή Ελλάδας-Τουρκίας-Ισραήλ επιδεινώνεται και με αυτούς τους ρυθμούς είναι ζήτημα χρόνο να θρηνήσουμε θύματα. Στο Αιγαίο καταγράφεται ήδη μια ποιοτική και ποσοτική κλιμάκωση των αερομαχιών. Τα σχετικά δημοσιεύματα εντοπίζουν το εξής γεγονός «Δε μπορεί να συγκριθεί η σημερινή αεροπορική δραστηριότητα με αυτή του καλοκαιριού, που υπήρχε το μορατόριουμ. Ο Σεπτέμβριος και ο Οκτώβριος είναι μήνες στρατιωτικών ασκήσεων για όλες τις χώρες. Εκεί ξεκίνησε και η τουρκική δραστηριότητα στο βόρειο και κεντρικό Αιγαίο. Αριθμητικά δεν έχουμε ιδιαίτερη διαφοροποίηση από το παρελθόν. Ούτε ιδιαίτερες διαφοροποιήσεις έχουμε στο ποσοστό των οπλισμένων τουρκικών αεροσκαφών που παραβιάζουν τον ελληνικό εναέριο χώρο. Πρόσφατα, για πρώτη ημέρα, είχαμε μια ποιοτική διαφοροποίηση. Ενώ κατά τις αναχαιτίσεις τα τουρκικά μαχητικά έφευγαν χωρίς να δημιουργούν καταστάσεις εικονικής αερομαχίας, την Τετάρτη για πρώτη φορά, στις παραβιάσεις του ελληνικού εναέριου χώρου και στις παραβάσεις των κανόνων εναέριας κυκλοφορίας, οι Τούρκοι χειριστές όταν αναχαιτιστήκαν δεν έφυγαν, αλλά παρέμειναν, οδηγώντας την κατάσταση σε τρεις εμπλοκές. Συγκεκριμένα, στο βόρειο και κεντρικό Αιγαίο κατά τη χθεσινή ημέρα πέταξαν 12 τουρκικά μαχητικά, από τα οποία τα 8 ήταν οπλισμένα. Καταγράφτηκαν δύο παραβάσεις και τρεις παραβιάσεις και έγιναν τρεις εμπλοκές. Όλα τα αεροσκάφη αναχαιτίστηκαν και αναγνωρίστηκαν».
Βεβαίως, το τι σημαίνει παραβίαση του ελληνικού εναέριου χώρου είναι μια μεγάλη συζήτηση, αλλά ας κρατήσουμε τα ποιοτικά πολεμικά χαρακτηριστικά της περιόδου, που φέρνουν πολύ πιο κοντά τη πιθανότητα κατάρριψης.
Κάτι που βεβαίως εμπεριέχεται στις επιλογές των κυβερνήσεων, ιδιαίτερα της ισραηλινής.
Πολύ μεγάλη ανησυχία προκαλούν οι τελευταίες πληροφορίες. Όπως καταγράφει το πολεμικό ρεπορτάζ, το Ισραήλ έστειλε μαχητικά του έξω από τη Μεγίστη (Καστελόριζο) ως απάντηση στην αποστολή τουρκικού αεροσκάφους συλλογής πληροφοριών που πέταξε προηγουμένως μερικές λίγα μίλια εκτός του εναέριου χώρου του Ισραήλ! Αμέσως μετά δύο ισραηλινά μαχητικά απογειώθηκαν από ισραηλινή βάση πέταξαν προς την περιοχή του Ριζοκάρπασου πάνω από τα κατεχόμενα ενημερώνοντας την Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας της Κύπρου και όχι το FIR Ercan.
Τα αεροσκάφη συνέχισαν την πτήση τους προς τον κόλπο της Μερσίνης και πέταξαν παράλληλα με τις ακτές της νοτίου Τουρκίας σε απόσταση 15 μιλίων, μέχρι την Φοινίκη κοντά στο Καστελόριζο! Ακολούθως τα μαχητικά κατευθύνθηκαν νότια και επέστρεψαν στο Ισραήλ.
Ως απάντηση, λίγο αργότερα ένα τουρκικό F-16 αποπειράθηκε να προσεγγίσει το Ισραήλ αλλά αμέσως 6 ισραηλινά μαχητικά απογειώθηκαν για την αναγνώριση του τουρκικού μαχητικού το οποίο εγκατέλειψε αμέσως την περιοχή, ενώ οι Ισραηλινοί πιλότο είχαν λάβει εντολή κατάρριψης!.
Επίσης, δικινητήριο τουρκικό αεροσκάφος συλλογής πληροφοριών πέταξε σε απόσταση μερικών δεκάδων μιλίων από το Ισραήλ. Το αεροσκάφος λίγη ώρα αργότερα αναχώρησε για τα κατεχόμενα, ενώ τουλάχιστον δύο τουρκικά μαχητικά, εξακολούθησαν τις παραβιάσεις του FLIR Λευκωσίας πετώντας ανοικτά της Λάρνακας - σε απόσταση 50 χλμ από τις ακτές και κοντά στα ανατολικά όρια της ζώνης ασκήσεων (LCD3) των βρετανικών βάσεων.
Η θάλασσα γύρω από την εξέδρα στο οικόπεδο 12 παρουσιάζει έντονη παρουσία ναυτικών και αεροπορικών δυνάμεων της Τουρκίας, του Ισραήλ, των ΗΠΑ-Βρετανίας-Ρωσίας. Μάλιστα, όταν το Piri Reis πλησίασε σε απόσταση μικρότερη των 20 ναυτικών μιλίων από την πλατφόρμα στο «Οικόπεδο 12», εμφανίστηκε Ισραηλινό μαχητικό ελικόπτερο να πετά στην περιοχή για μεγάλο χρονικό διάστημα καλύπτοντας την περιοχή της πλατφόρμας και αυτή της πορείας του ερευνητικού σκάφους.
Αν όλα αυτά τα στοιχεία τα συνδυάσουμε με τις πληροφορίες επιφυλακής και προετοιμασιών του ελληνικού στρατού καταλαβαίνουμε όλοι την τεράστια ανάγκη εγρήγορσης του Αντιπολεμικού κινήματος.
ΔΙΚΤΥΟ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΦΑΝΤΑΡΩΝ ΣΠΑΡΤΑΚΟΣ
ΑΝΤΙΠΟΛΕΜΙΚΗ ΔΙΕΘΝΙΣΤΙΚΗ ΚΙΝΗΣΗ
ΤΗΛ. ΕΠΙΚ. 6932955437
Diktiospartakos.blogspot.com
Πάλι στο προσκήνιο ο Γιάννης Μίχας κατηγορούμενος για μίζες
Είκοσι εννέα κατηγορούμενοι, πρόσωπα υπεράνω πάσης υποψίας τα οποία διώκονται για σωρεία κακουργηματικών πράξεων έχουν μπει εδώ και μερικές ώρες στο κάδρο των κατηγορουμένων. Πρόκειται για τους φυσικούς πρωταγωνιστές του σκανδάλου καθώς οι πολιτικές ευθύνες έχουν μπει -ήδη- στις καλένδες», γράφει ανάμεσα στα άλλα στο σχετικό ρεπορτάζ η ιστοσελίδα του Τριανταφυλλόπουλου.
Είναι η μόνη ιστοσελίδα που αναφέρει ονόματα. (Ούτε σε καμιά σημερινή εφημερίδα τα είδαμε).
Αυτό αρχικά που μπορεί να αναφέρουμε είναι ότι όλοι οι κατηγορούμενοι για μίζες είναι πρωτοκλασάτα στελέχη του ΠΑΣΟΚ. Σε μια περίπτωση θα σταθούμε που ..βγάζει μάτι. Στον πρόεδρο του ΕΦΕΤ (που αν είχε την παραμικρή τσίπα θα είχε ήδη παραιτηθεί μετά τις κατηγορίες που αντιμετωπίζει) Γιάννη Μίχα.
Όταν ανέλαβε πρόεδρος του ΕΦΕΤ -ένα καίριο κυβερνητικό πόστο- γράφαμε:
«Ο συγκεκριμένος τύπος έχει όλα τα προσόντα –δεν μιλάμε για πτυχία φυσικά, ποιος τα ... αυτά- για την συγκεκριμένη θέση … με ειδικά νταλαβέρια με Γερμανικές εταιρίες. Μην ξεχνάμε ότι μέχρι πριν λίγο καιρό ήταν μισθοδοτούμενος από τα Ναυπηγία Σκαραμαγκά, δηλαδή από τη γερμανική Thyssen Krupp και ξέρει να εκτιμάει τους εργοδότες του. Εχει και σχετικό παρελθόν. Κι αυτό δεν το λέμε εμείς αλλά αρκετά δημοσιεύματα στον αστικό τύπο που τον φέρουν εμπλεκόμενο σε περίεργες γερμανικές προμήθειες του ναυπηγείου Σκαραμαγκά».
Χωρίς να έχουμε αυταπάτες –δεν έχουμε δει τόσα χρόνια κάποιον εγκληματία του «λευκού κολάρου» να τιμωρείται- θα παρακολουθήσουμε αυτή την υπόθεση.
Κάλεσμα για συνάντηση στους αναγνώστες/ιες του μπλοκ μας σήμερα στις 7.30 μ.μ στον χώρο των υπαλλήλων βιβλίου-χάρτου Λόντου 6 Εξάρχεια
Πιστεύουμε ότι στην «κολασμένη εποχή» που ζει η εργατική τάξη και τα λαϊκά στρώματα μπορεί και το Ιντερνέτ να αποτελέσει ένα μετερίζι στον αγώνα ενάντια στην επέλαση της καπιταλιστικής βαρβαρότητας.
Επιδίωξη μας είναι η ιστοσελίδα μας που τώρα λειτουργεί δοκιμαστικά να αποτελέσει ένα χώρο που θα έχει άμεση ενημέρωση, θα περιλαμβάνει πολιτικές αναλύσεις, ανταποκρίσεις από πολλές περιοχές της χώρας μας.
Στα φιλόδοξα σχέδια για τον ραδιοφωνικό μας σταθμό –οι εκπομπές του τώρα προσπαθούν να δείξουν το «στίγμα» του- είναι να περιλαμβάνει μουσικά, ιστορικά, πολιτιστικά κ.α αφιερώματα, να διοργανώνει «ζωντανές» συζητήσεις, να έχει ανταποκρίσεις από κάθε εργατική – απεργιακή κινητοποίηση.
Για να υλοποιήσουμε τους σχεδιασμούς μας καλούμε κάθε σύντροφο και κάθε συλλογικότητα που θα ήθελε να συμμετάσχει σ’ αυτό το εγχείρημά μας, σήμερα Παρασκευή 30 Σεπτέμβρη στον χώρο των υπαλλήλων βιβλίου-χάρτου Λόντου 6 Εξάρχεια, στις 7,30 μ.μ όπου μέσα από αμεσοδημοκρατικές διαδικασίες θα καθορίσουμε το πλαίσιο και το πρόγραμμα λειτουργίας της ιστοσελίδας και του διαδικτυακού ραδιοσταθμού μας.
Για περισσότερες πληροφορίες στο e-mail του blog μας και στο τηλέφωνο 6942770875
ΔΕΝ ΠΛΗΡΩΝΟΥΜΕ ΤΑ ΧΑΡΑΤΣΙΑ, την κρίση και το χρέος τους!
Δύο περίπου χρόνια μετά τις εκλογές του 2009 αποδεικνύεται ότι το προεκλογικό σύνθημα «Λεφτά υπάρχουν!» είχε σα μόνο στόχο την τσέπη των εργαζόμενων και των φτωχών λαϊκών στρωμάτων. Η βάρβαρη και άδικη επιδρομή κυβέρνησης και τρόικας σε βάρος των εργαζόμενων και της νεολαίας φαίνεται να μην έχει τέλος.
ΦΤΑΝΕΙ ΠΙΑ!
Οι εκπαιδευτικοί, οι εργαζόμενοι, η νεολαία, όλη η κοινωνία δεν μπορούμε να ανεχτούμε άλλο αυτή την πολιτική! Μια πολιτική που στερεί το βιβλίο και το δάσκαλο από το παιδί, το μισθό και τα στοιχειώδη εργασιακά δικαιώματα από τον εκπαιδευτικό, το δικαίωμα στην υγεία, την παιδεία, την πρόνοια απ’ όλο το λαό.
ΝΑ ΔΙΑΓΡΑΦΕΙ ΤΟ ΧΡΕΟΣ ΚΑΙ ΟΧΙ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΜΑΣ!
Σήμερα, μετά τις τεράστιες περικοπές που επιβλήθηκαν στους μισθούς μας, κυβέρνηση και τρόικα επιδιώκουν να επιβάλουν δυο νέα χαράτσια: τον κεφαλικό φόρο της «έκτακτης εισφοράς» καθώς και το φόρο στην κατοικία με το «ειδικό τέλος ακινήτων», μέσω της Δ.Ε.Η. Χαράτσια προκλητικά παράνομα, αφού αναδρομικές εισφορές σε ήδη φορολογημένα εισοδήματα είναι αντισυνταγματικές και διαλύουν κάθε έννοια φορολογικής δικαιοσύνης και τα οποία είναι αδύνατο να τα πληρώσουμε οι ήδη καταχρεωμένοι εργαζόμενοι, άνεργοι ή συνταξιούχοι. Ταυτόχρονα ανακοινώνουν ότι θα πάρουν και νέα μέτρα (20% μείωση των μισθών μας, περικοπή των συντάξεων, μείωση αφορολόγητου, απολύσεις ακόμη και στο στενό δημόσιο τομέα ).
Απέναντι σ’ αυτή την προκλητική και απάνθρωπη αντιλαϊκή πολιτική είμαστε υποχρεωμένοι να διεκδικήσουμε το δικαίωμα μας στη ζωή, με δωρεάν πρόσβαση σε όλα τα κοινωνικά αγαθά, να δηλώσουμε ότι το χρέος δεν είναι των εργαζόμενων και των ανέργων γι αυτό αρνούμαστε να το πληρώσουμε! Το μόνο χρέος που έχουμε είναι απέναντι στα παιδιά μας και στο μέλλον!
-Καλούμε τους εκπαιδευτικούς-μέλη των ΕΛΜΕ-Θ μας και όλους τους εργαζόμενους ΝΑ ΜΗΝ ΠΛΗΡΩΣΟΥΝ ΤΑ ΧΑΡΑΤΣΙΑ!
ΔΕΝ ΧΡΩΣΤΑΜΕ ΤΙΠΟΤΑ σε κυβέρνηση - Ε.Ε. - Δ.Ν.Τ.!
ΔΕΝ ΠΟΥΛΑΜΕ παιδεία, υγεία, δημόσια περιουσία!
ΔΕΝ ΠΛΗΡΩΝΟΥΜΕ ΤΑ ΧΑΡΑΤΣΙΑ, την κρίση και το χρέος τους!
Καλούμε όλους τους εκπαιδευτικούς των ΕΛΜΕ της Θεσσαλονίκης και τους εργαζόμενους της πόλης σε ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΔΙΑΜΑΡΤΥΡΙΑΣ-ΚΡΕΜΑΣΜΑ ΤΩΝ ΧΑΡΑΤΣΟΧΑΡΤΩΝ ΚΑΙ ΜΑΖΙΚΗ ΚΑΤΑΘΕΣΗ ΤΩΝ «ΔΗΛΩΣΕΩΝ ΑΝΤΙΘΕΣΗΣ-ΑΔΥΝΑΜΙΑΣ» ΠΛΗΡΩΜΗΣ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΕΙΣΦΟΡΑΣ στη Ι' ΔΥΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ , ΕΓΝΑΤΙΑ 45, (στο ύψος της Ίωνος Δραγούμη), την Παρασκευή 30/9, από τις 12.30μ.μ. έως τις 16.30μ.μ
Πορεία συμπαράστασης στους διωκόμενους για την υπόθεση του "Επαναστατικού Αγώνα"
Η δίκη θα διεξαχθεί στις δικαστικές φυλακές του Κορυδαλλού. Κατηγορούμενοι θα βρεθούν ο Νίκος Μαζιώτης, η σύζυγος του Π. Ρούπα, και ο Κ. Γουρνάς, που ήδη έχουν αναλάβει την πολιτική ευθύνη για την συμμετοχή τους στον Ε. Α. Επίσης ο Κ. Κάτσενας που καταζητείται και η Μ. Μπεραχά συντρόφισσα του Κ. Γουρνά. Κατηγορούμενοι θα βρεθούν ο Σαράντος Νικητόπουλος, Ε. Σταθόπουλος, και Χ. Κορτέσης οι οποίοι αρνούνται κάθε σχέση με την οργάνωση και αποδίδουν την εμπλοκή τους στις κοινωνικές σχέσεις που είχαν με τους κατηγορούμενους.
Εκδηλώσεις συμπαράστασης θα πραγματοποιηθούν σε αρκετές μορφές εδώ μια αφίσα από τη Δράση για την Ελευθερία που καλεί σε πορεία αλληλεγγύης το Σάββατο 1η Οκτώβρη στο Σύνταγμα στις 12 το μεσημέρι.
Δωρεάν πρόσβαση στην Υγεία
Για το σκοπό αυτό , η Γενική Συνέλευση όλου του προσωπικού του Νοσοκομείου, αποφάσισε να οριστεί η ερχόμενη εβδομάδα 3-7 Οκτωβρίου ως εβδομάδα δωρεάν πρόσβασης όλων των πολιτών στο Νοσοκομείο Ρεθύμνου και στα Κέντρα Υγείας του Νομού.
Θεωρούμε ότι το αίτημα της κατάργησης του 5ευρου πρέπει να υιοθετηθεί και να στηριχθεί με κινηματικές δράσεις από όλες τις συλλογικές εκπροσωπήσεις των πολιτών (Σωματεία, Εργατικά Κέντρα, επαγγελματικές οργανώσεις, Τοπική Αυτοδιοίκηση, κοινωνικοί φορείς) .
Η εμπειρία από τα Ανώγεια , όπου μετά από την παρέμβαση δημοτικής παράταξης και την καθολική αντίδραση των πολιτών υποχρεώθηκε ο Υφυπουργός Υγείας να προβεί σε διευκρινήσεις που εξαιρούν μεγάλο φάσμα ασθενών από την υποχρέωση καταβολής του 5ευρου στα Κέντρα Υγείας, δείχνει ότι ο μόνος δρόμος είναι η ενεργοποίηση των τοπικών κοινωνιών και η από κοινού με τους λειτουργούς της Υγείας διεκδίκηση του δικαιώματος στη δωρεάν δημόσια περίθαλψη ποιότητας .
Γ. Αλεξάτος: "Το τραγούδι των ηττημένων - Κοινωνικές αντιθέσεις και λαϊκό τραγούδι στην μεταπολεμική Ελλάδα " Μέρος 1ο
Χαιρόμαστε ιδιαίτερα που θα είναι ένας απ' τους συντελεστές του διαδικτυακού ραδιοσταθμού μας με εκπομπές που θα ασχολούνται με το λαϊκό τραγούδι, ένα θέμα που το γνωρίζει πολύ καλά. Για να δώσουμε μια αίσθηση στους αναγνώστες μας για τον συγκεκριμένο σύντροφο και τις γνώσεις του για το λαϊκού τραγούδι παραθέτουμε την εισαγωγή του βιβλίου του "Το τραγούδι των ηττημένων - Κοινωνικές αντιθέσεις και λαϊκό τραγούδι στην μεταπολεμική Ελλάδα "
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Σχετικά με την τέχνη και την κοινωνική αντιπαράθεση στο ιδεολογικό επίπεδο
Σχετικά με την τέχνη και την κοινωνική αντιπαράθεση στο ιδεολογικό επίπεδο
Σε μια προσπάθεια μελέτης των κοινωνικών αντιθέσεων στη μεταπολεμική Ελλάδα και των όρων ιδεολογικής και πολιτικής παρέμβασης του εργα¬τικού κινήματος στις συνθήκες που διαμόρφωσε η ήττα κατά τον εμφύλιο πόλεμο, πρόβαλε ως αναγκαία η αναφορά στην ιδιαίτερη σχέση της εργατικής τάξης με το λαϊκό τραγούδι. Κι αυτό γιατί με τη μελέτη του τραγουδιού, ως κοινωνικής-πολιτιστικής μορφής έκφρασης, δίνεται η δυνατότητα ανίχνευσης στοιχείων των άμεσων και αυθόρμητων ιδεολογικών τάσεων, που διαμορφώ¬νονται στη δεδομένη κοινωνία σε συγκεκριμένη ιστορική περίοδο.
Το τραγούδι, εκτός απ' το αισθητικό στοιχείο, περιλαμβάνει αδιαχώριστα και το ιδεολογικό1, το οποίο εμπεριέχεται σε όλα τα έργα τέχνης, καθώς αυτά "πηγάζουν από μια ιδεολογική αντίληψη του κόσμου"2. Το τραγούδι όμως, περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη καλλιτεχνική μορφή, επιτρέπει "τη γρήγορη και άμεση έκφραση εικόνων παραστάσεων και ιδεών με ρητά ιδεολογικά αποτελέσματα"3. Από τα ίδια τα δομικά του χαρακτηριστικά, μπορεί να αποκτήσει μια λειτουργικότητα σε μαζικό επίπεδο4.
Το ιδεολογικό στοιχείο, η ιδεολογία, δεν αναφέρεται εδώ με την έννοια της συγκροτημε'νης κοσμοθεωρίας ή της ψευδούς συνείδησης, αλλά ως "παράσταση της φανταστικής σχέσης του ατόμου με τις πραγματικές συνθήκες ύπαρξης του"5. Πράγμα που σημαίνει ότι «οι "άνθρωποι" δε φαντάζονται, με την ιδεολογία, τις πραγματικές συνθήκες ύπαρξης τους, τον πραγματικό κόσμο, αλλά κυρίως αναπαριστούν τη σχέση τους με τις συνθήκες ύπαρξης τους. Η σχέση αυτή βρίσκεται στο επίκεντρο κάθε ιδεολογικής, άρα φανταστικής, παράστασης του πραγματικού κόσμου»6.
Καθώς "οι άνθρωποι ζουν τις σχέσεις τους με τον κόσμο μέσα από την ιδεολογία"7, η τελευταία έχει υλική υπόσταση8. Η ιδεολογία δεν αποτελεί, απλώς, ένα σύνολο ιδεών και αντιλήψεων. Συνιστά βιωματικές εμπειρίες και ζωής και "υποσημαίνει τον τρόπο που οι άνθρωποι ζουν το ρόλο τους, τις αξίες, τις ιδε'ες και τις αντιλήψεις που τους συνδέουν με την κοινωνική τους λειτουργία και τους στερούν μια πραγματική γνώση της κοινωνίας σαν σύνολο"9.
Μ' αυτή την έννοια, οι ιδεολογίες, εκφράζοντας κυρίως επιθυμίες και ελπίδες, κυριαρχούνται από στοιχεία φανταστικά, τα οποία "ε'χουν μια λειτουργία προσαρμογής στην πραγματικότητα"10.
Μέσα στην ιδεολογία, το άτομο αγνοεί τους πολλαπλούς καθορισμούς, τόσο απ' το ίδιο το ασυνείδητο του, όσο κι απ' τον ρόλο του ως κατόχου-φορέα συγκεκριμένης ταξικής-κοινωνικής θέσης. Αντιλαμβανόμενο τον εαυτό του σαν "υποκείμενο", λειτουργεί στην πραγματικότητα ως φορέας σχέσεων, στις οποίες "συγκατατίθεται οικειοθελώς", θεωρώντας ότι προκύπτουν σαν αποτέλεσμα της δικής του "ελεύθερης" βούλησης και πρακτικής.
Αυτή ακριβώς η λειτουργία της ιδεολογίας, το ότι "εγκαλεί τα άτομα ως υποκείμενα", εμφανίζοντας τα να "πορεύονται οικειοθελώς"11, προσδιορίζει και την ιδιαιτερότητα της πάλης των τάξεων στο ιδεολογικό επίπεδο. Μια ιδεολογία γίνεται "υλική δύναμη" -κατά την κλασική έκφραση του Μαρξ- στον βαθμό που διαχέεται στις μάζες, έτσι ώστε τα ιδεολογικά προτάγματα να γίνονται αντιληπτά ως συνειδητές επιλογές των ατόμων.
Με την ταξική πάλη στο ιδεολογικό επίπεδο διεκδικείται, τόσο απ' τις κυρίαρχες τάξεις, όσο κι απ' αυτές που αποβλέπουν στην κατάκτηση της εξουσίας, η ιδεολογική ηγεμονία. Έτσι ώστε τα ιδιαίτερα ταξικά συμφέροντα τους να εμφανίζονται ως συμφέροντα του "λαού", ως συνόλου.
Γνωρίζουμε, ήδη απ' την εποχή του Μαρξ, ότι κυρίαρχη ιδεολογία σε κάθε κοινωνικό σχηματισμό είναι η ιδεολογία της άρχουσας τάξης. Αλλά "όπως υπάρχουν άρχουσες τάξεις και τάξεις που άρχονται, το ίδιο υπάρχουν και άρχουσες ιδεολογίες και ιδεολογικές τάσεις που άρχονται"12.
Μπορούμε έτσι ν' αναγνωρίσουμε, εκτός απ' την κυρίαρχη ιδεολογία, ιδεολογικές τάσεις κυριαρχούμενες. Στην περίπτωση των σύγχρονων καπιταλιστικών κοινωνικών σχηματισμών μπορούμε να διακρίνουμε, πέρα απ' την κυρίαρχη αστική ιδεολογία, την εργατική ιδεολογική τάση και την ποικιλία εκφράσεων της μικροαστικής ιδεολογικής τάσης, αλλά και την ιδεολογική τάση του περιθωριακού υποπρολεταριάτου.
Αναφερόμαστε, λοιπόν, στις ιδεολογικές τάσεις, ως εκφράσεις των άμεσων και "αυθόρμητων" τρόπων, με τους οποίους τα άτομα-φορείς ταξικών θέσεων αντιλαμβάνονται τις σχέσεις τους με τις πραγματικές συνθήκες ύπαρξης τους, άρα και με την ταξική τους ένταξη. Μιλάμε, κατά συνέπεια, για μια αυθόρμητη αντίληψη πολλαπλά καθοριζόμενη από παράγοντες ασυνείδητους, αλλά και από στοιχεία γνώσης της πραγματικότητας και από φανταστικές αναπαραστάσεις της, που συγκροτούν αυτό που ο Λένιν χαρακτήριζε "ταξικό ένστικτο".
Οι ιδεολογικές τάσεις των κυριαρχούμενων τάξεων κυριαρχούνται, αντιστοίχως, απ' την ιδεολογία της άρχουσας τάξης. Η κυρίαρχη ιδεολογία ενυπάρχει στο εσωτερικό των κυριαρχούμενων ιδεολογικών τάσεων13, έτσι ώστε οι τελευταίες να "είναι υποταγμένες ιδεολογικά και μάλιστα πάντοτε"14 κι η υποταγή τους αυτή εκφράζεται ακόμη και όταν εκδηλώνεται η διαμαρτυρία των κυριαρχούμενων τάξεων:
"Τι θέλει να πη ο Μαρξ, όταν βεβαιώνει ότι η αστική ιδεολογία κυριαρχεί πάνω στις άλλες ιδεολογίες και ιδιαίτερα πάνω στην προλεταριακή ιδεολογία: Εννοεί ότι οι εργατικές διαμαρτυρίες ενάντια στην εκμετάλλευση εκφράζονται στο εσωτερικό της δομής, συνεπώς μέσα στο σύστημα και σε μεγάλο βαθμό με παραστάσεις και έννοιες αναφοράς της άρχουσας αστικής ιδεολογίας"15.
Η βασική λειτουργία της κυρίαρχης ιδεολογίας έγκειται στην απόκρυψη της κυριαρχίας της αστικής τάξης. Έτσι, το ταξικό της συμφέρον εμφανίζεται σαν το γενικό συμφέρον της κοινωνίας και οι κοινωνικοταξικές σχέσεις εκμετάλλευσης δεν γίνονται άμεσα αντιληπτές ως τέτοιες.
Καθώς η κυρίαρχη ιδεολογία εμφανίζει τα άτομα σαν ελεύθερα και ίσα υποκείμενα, αποκρύπτοντας τον ρόλο τους ως δρώντων παραγόντων στο πλαίσιο συγκεκριμένων κι ανεξάρτητων απ' τη θέληση τους ταξικών - κοινωνικών σχέσεων, "τα παρουσιάζει κατά κάποιο τρόπο σε προκοινωνική κατάσταση, επιτυγχάνοντας μ' αυτό τον τρόπο αυτήν την ειδική απομόνωση των κοινωνικών σχέσεων"16.
Εμφανιζόμενη σαν "ο ενσαρκωτής του γενικού συμφέροντος"17, η άρχουσα τάξη επιτυγχάνει την "εμπέδωση των καπιταλιστικών ταξικών συμφερόντων, μέσω της ιδεολογίας ως "βιωματικής πρακτικής", ως "τρόπου ζωής" όχι μόνο των κυρίαρχων αλλά, υπό παραλλαγμένη μορφή, και των κυριαρχούμενων τάξεων"18. Έτσι, όχι μόνο η διαμαρτυρία, αλλά κι αυτή η εξέγερση ενάντια στο σύστημα κυριαρχίας, εκδηλώνεται "μέσα στο πλαίσιο αναφοράς της κυρίαρχης νομιμότητας"19.
Όπως επισήμανε ο Νίκος Πουλαντζάς, "η αντίθεση εκδηλώνεται καμιά φορά με έναν απλό τρόπο διαφορετικής συμπεριφοράς απέναντι στα σημεία και στα σύμβολα που επιβάλλει η κυρίαρχη νομιμότητα. Δεν είναι έτσι καθόλου εκπληκτικό να διαπιστώνουμε καμιά φορά, στην εργατική τάξη, όχι απλώς μια κλασική ρεφορμιστική ιδεολογία, αλλά ακόμα και την συνύπαρξη μιας επαναστατικής ιδεολογίας, στέρεα δομημένης και μιας ιδεολογίας υποταγμένης στα ουσιαστικά πλαίσια της κυρίαρχης νομιμότητας"20.
Ας επιμείνουμε λίγο περισσότερο στο ζήτημα της λειτουργίας της κυρίαρχης ιδεολογίας, στο να αποκρύπτει και να παραμορφώνει την πραγματική κατάσταση των ταξικών-κοινωνικών σχέσεων. Τα όποια στοιχεία γνώσης της πραγματικότητας περιέχονται στις ιδεολογίες, βρίσκονται εκεί "πάντα ενσωματωμένα σε ένα σφαιρικό σύστημα παραστάσεων, που είναι εξ ορισμού ένα σύστημα που παραμορφώνει και μυστικοποιεί την πραγματικότητα"21. Εντούτοις, καμιά ιδεολογία δεν διαμορφώνεται αυθαίρετα. Αντίθετα, "είναι πάντοτε ένδειξη πραγματικών προβλημάτων, μολονότι είναι ενδεδυμένα με μια μορφή παραγνώρισης, και, άρα, αναγκαστικά απατηλή"22.
Αυτή την παραμόρφωση και μυστικοποίηση της πραγματικότητας θα ήταν λάθος να τη δούμε σαν δήθεν αποτέλεσμα μιας "κακής συνείδησης" ή μιας "θέλησης απάτης" της άρχουσας τάξης. Μια τέτοια αντίληψη -κυρίαρχη σε σημαντικά ρεύματα της Αριστεράς και του μαρξισμού- είναι σαφώς ιδεαλιστική23, καθώς υπονοεί ότι τα μέλη της άρχουσας τάξης δεν υπόκεινται στην ιδεολογία, κατέχουν την αντικειμενική αλήθεια και τη χειρίζονται κατά βούληση, αποφεύγοντας για τους εαυτούς τους τα παραμορφωτικά αποτελέσματα της24.
Στην πραγματικότητα, η παραμόρφωση και η μυστικοποίηση που αποτελούν συστατικά στοιχεία της ιδεολογίας, οφείλονται στο ότι η ζωή των ανθρώπων προσδιορίζεται από αντικειμενικές δομές. Η πρακτική της ζωής τους επιτρέπει, μεν, να αντιληφθούν κάποια αποτελέσματα αυτών των δομών, αλλά τους αποκρύπτει την ουσία τους25.
Έτσι, δεν είναι η άρχουσα τάξη που παράγει τα παραμορφωτικά αποτελέσματα της ιδεολογίας, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν μπορεί να τα χρησιμοποιεί συνειδητά για την ισχυροποίηση της εξουσίας της. "Αλλά αυτό το γεγονός, δεν αλλάζει τίποτα στη γενική αρχή ότι, σε τελευταία ανάλυση, όλες οι ιδεολογικές παραστάσεις είναι αναγκαστικά παραμορφωτικές από το δομικό χαρακτήρα όλων των κοινωνιών"26.
Επιπλέον, πρέπει να δούμε ότι κι η ίδια η κυρίαρχη ιδεολογία δεν είναι απαλλαγμένη απ' την παρουσία των κυριαρχούμενων ιδεολογιών27, έστω κι αν αυτές υπάρχουν μέσα σ' αυτήν ακριβώς ως υποταγμένες. Κι εδώ είναι η πάλη των τάξεων και όχι μόνο σ' αυτό καθαυτό το ιδεολογικό επίπεδο, που καθορίζει τον βαθμό, την ένταση και την έκταση της παρουσίας των κυριαρχούμενων ιδεολογιών μέσα στην κυρίαρχη ιδεολογία.
Προφανώς, στα πλαίσια αυτής της Εισαγωγής δεν θα μπορούσαμε να προχωρήσουμε σε μια στοιχειωδώς επαρκή ανάλυση και τοποθέτηση πάνω στο ζήτημα της ιδεολογικής λειτουργίας της τέχνης. Πρόκειται, ούτως ή άλλως, για ένα τεράστιο θέμα κι η μέχρι τώρα ανάπτυξη της μαρξιστικής θεωρίας μόνο γενικές κατευθύνσεις μπορεί να μας υποδείξει.
Θα μείνουμε στη θέση που διατύπωσε ο Αλτουσέρ και που δεχτήκαμε στην αρχή αυτού του εισαγωγικού κειμένου. Στο ότι "κάθε έργο τέχνης προκύπτει από ένα ταυτόχρονα αισθητικό και ιδεολογικό εγχείρημα".
Σύμφωνα με τον ίδιο, «από τη στιγμή που υφίσταται ένα έργο τέχνης, παράγει σαν έργο τέχνης... ένα ιδεολογικό αποτέλεσμα... Με φανταστικό τρόπο αντικατοπτρίζεται εκεί η σχέση που διατηρούν οι "άνθρωποι" (δηλαδή οι ανήκοντες στις κοινωνικές τάξεις μέσα στην ταξική κοινωνία μας) με τις δομικές σχέσεις των "συνθηκών ύπαρξης τους"... Το έργο τέχνης δεν μπορεί να εξασκήσει μια άμεση ιδεολογική επιρροή, διατηρεί εν τούτοις, σε αντίθεση με κάθε άλλο αντικείμενο, στενότερες σχέσεις με την ιδεολογία και πάντως στην ειδική αισθητική ύπαρξη του δεν μπορεί να νοηθεί χωρίς αυτή την προνομιακή σχέση με την ιδεολογία, δηλαδή χωρίς να λαμβάνουμε υπ' όψη το άμεσο και αναπόφευκτο ιδεολογικό του αποτέλεσμα»28.
Από αυτή την άμεση και προνομιακή σχέση της τέχνης με την ιδεολογία δεν προκύπτει ότι το έργο τέχνης αποτελεί "ένα απλό μέσο, ένα "όχημα" το οποίο μεταφέρει την ιδεολογία. Δεν υπάρχει τέχνη "πριν" την ιδεολογία, δεν υπάρχει μια καλλιτεχνική μορφή στην οποία ιππεύει η ιδεολογία"29. Η ιδεολογία είναι, ούτως ή άλλως, παρούσα σε κάθε έργο τέχνης, ακριβώς γιατί με την τέχνη αποκαθίσταται μια νέα αντιληπτικότητα της πραγματικότητας30, που δεν πρόκειται για την άμεση εμπειρική σχέση μ' αυτήν, ούτε για την επιστη¬μονική γνώση της, αλλά για τη θέαση της31, που γίνεται με όρους ιδεολογικούς.
Αν και η παραγωγή και "κατανάλωση" των έργων τέχνης συντελείται -στον βαθμό που αναπτύσσεται η καπιταλιστική πολιτιστική βιομηχανία- στο οικονομικό επίπεδο της κοινωνικής δομής, η τέχνη αποτελεί μέρος του εποικοδομήματος. Ως εκ τούτου, εντάσσεται στο ιδεολογικό επίπεδο, ακριβώς γιατί, παράγει άμεσα και αναπόφευκτα ιδεολογικά αποτελέσματα.
Δεν θα έπρεπε να θεωρήσουμε ότι τα έργα τέχνης εκφράζουν άμεσα τη συνείδηση αυτής ή της άλλης κοινωνικής τάξης ή ότι, τελικά, με την τέχνη έχουμε μια απευθείας αναπαράσταση της αντικειμενικής πραγματικότητας. Αντίθετα, μπορούμε να επιμείνουμε στον όρο "αντανάκλαση", που έχουν χρησιμοποιήσει οι κλασικοί του μαρξισμού. Σύμφωνα με τη σαφή διατύπωση του Μάο Τσε τούνγκ, τα έργα τέχνης, ως ιδεολογικές μορφές, "είναι το προϊόν της αντανάκλασης μέσα στον ανθρώπινο εγκέφαλο της δοσμένης κοινωνικής ζωής"32.
Η "αντανάκλαση" της κοινωνικής πραγματικότητας δεν συντελείται ευθύγραμμα, αλλά με τη μεσολάβηση της ιδεολογίας, που κι αυτή έχει υλική υπόσταση. Έτσι, η τέχνη "δεν πέφτει απ' τον ουρανό", ούτε προκύπτει σαν προϊόν κάποια μυστηριώδους δημιουργικής ικανότητας.
Συνέχεια εδώ
Γιώργος Αλεξάτος: "Το τραγούδι των ηττημένων" Μέρος 2ο
Συνέχεια από εδώ
Αποτελεί, αντίθετα, αποτέλεσμα μιας κοινωνικής πρακτικής, συνιστώντας όχι «μια "φανταστική" δραστηριότητα, αλλά "το προϊόν της αντανάκλασης", άρα μια αναγκαία υλική διαδικασία, "μιας δοσμένης κοινωνικής ζωής"»33.
Στα έργα τέχνης, η ιδεολογία δεν εκφράζεται παρά με τρόπο αντιφατικό, θέτοντας ζητήματα που δεν έχει λύσει, σαν να ήταν, ήδη, λυμένα. Ακριβώς γιατί οι συγκρουόμενες και ασυμβίβαστες ιδεολογικές αντιφάσεις δεν λύνονται με την τέχνη, παρά μόνο φανταστικά34. Έτσι, "το αδύνατον μιας τέτοιας λύσης", που αποτελεί και το "δημιουργό στοιχείο" της τέχνης, την κάνει να "σκηνοθετεί" την παράσταση "σαν λύση των ίδιων των όρων μιας ανυπέρβλητης αντίφασης, έναντι μετατοπίσεων και υποκαταστάσεων λιγότερο ή περισσότερο πολυάριθμων και σύνθετων"35.
Καθώς τα έργα τέχνης "δεν είναι αποκυήματα μυστηριακής έμπνευσης ούτε μπορούν να ερμηνευτούν απλά σε σχέση με την ψυχολογία" του δημιουργού τους, μπορούμε να πούμε πως αποτελούν "μορφές αντίληψης, ιδιαίτερους τρόπους του βλέπειν τον κόσμο και σαν τέτοια σχετίζονται με τον κυρίαρχο τρόπο του βλέπειν ή την ιδεολογία μιας εποχής"36.
Οι σχέσεις μεταξύ τέχνης και ιδεολογίας είναι σύνθετες και "αναφέρονται όχι μόνο στα θέματα και τις ενασχολήσεις, αλλά και στο ύφος, το ρυθμό, τις εικόνες, την ποιότητα και (...) τη μορφή"37. Κατά συνέπεια, δεν αναφερόμαστε στο "περιεχόμενο" ενός έργου τέχνης, όπου δήθεν ενυπάρχει ή διεισδύει η ιδεολογία, σε αντίθεση με τη μορφή, που θα αποτελούσε το εξωτερικό περίβλημα, αλλά στον ταυτόχρονο αισθητικό και ιδεολογικό προσδιορισμό του έργου τέχνης, στο πλαίσιο της ενότητας μορφής - περιεχομένου.
Η τέχνη, την αυτονομία της οποίας αναγνώριζαν οι κλασικοί του μαρξισμού, οι Μαρξ και Ένγκελς38, ο Τρότσκι39 κ.άλ., δεν προσφέρεται για την αναζήτηση "καθαρών" ιδεολογικών στοιχείων και ούτε μπορούμε να εισάγουμε τέτοια στοιχεία "απ' τα έξω"40. Εντούτοις, καθώς το ιδεολογικό στοιχείο ενυπάρχει ταυτόχρονα με το αισθητικό και η ίδια η τέχνη συνιστά μια κοινωνική λειτουργία, μπορούμε να ανιχνεύσουμε αυτό το ιδεολογικό στοιχείο και, κατά συνέπεια, να αποπειραθούμε την ένταξη της τέχνης μιας συγκεκριμένης κοινωνίας, μιας δεδομένης εποχής, στην προσπάθεια μελέτης και ανάλυσης των όρων διεξαγωγής της ταξικής πάλης στο ιδεολογικό επίπεδο. Πόσο μάλλον, όταν πρόκειται για το τραγούδι, με την αμεσότητα και τη μαζική λειτουργικότητα που το χαρακτηρίζει.
Στο βιβλίο αυτό υποστηρίζεται η άποψη ότι η ιδεολογική ηγεμονία της αστικής τάξης, έχοντας αμφισβητηθεί μέσα απ' την έκρηξη του εαμικού αντιστασιακού κινήματος και των εμφυλίων συγκρούσεων της δεκαετίας του '40, παρέμεινε κλονισμένη και στη συνέχεια. Υποστηρίζεται, δηλαδή, ότι οι κοινωνικές τάξεις που δεν συμμετείχαν στον κυρίαρχο μεταπολεμικό συνασπισμό εξουσίας, εξακολούθησαν να επηρεάζονται απ' το πνεύμα της Αντίστασης. Η λαϊκο-δημοκρατική ιδεολογία41, που διαμορφώθηκε στις γραμμές του εαμικού κινήματος, παρά τις σημαντικές αλλαγές στο περιεχόμενο της, που υπήρξαν συνέπεια της ήττας, παρέμεινε σε μεγάλο βαθμό επηρεασμένη απ' τον μαρξισμό, ο οποίος είχε αναδειχθεί σε ιδεολογία μαζών.
Παρά την πολιτικο-στρατιωτική συντριβή του αριστερού και λαϊκού κινήματος στα 1949, η αστική κυριαρχία δεν κατόρθωσε να επενδυθεί το στοιχείο της ιδεολογικής νομιμοποίησης στη συνείδηση πλατειών λαϊκών εργαζόμενων μαζών. Το μετεμφυλιακό καθεστώς ήταν, για τις εργαζόμενες λαϊκές μάζες, καθεστώς ξένο ως προς αυτές, εχθρικό. Ήταν το καθεστώς των "άλλων": της εκμεταλλεύτριας πλουτοκρατίας, των αμερικανών συμμάχων και προστατών της, του λαομίσητου βασιλιά, του τρομοκράτη χωροφύλακα, του νεόπλουτου πρώην μαυραγορίτη της Κατοχής που έγινε εργολάβος, του πρώην ταγματασφαλίτη που εξασφάλισε θέση στο δημόσιο.
Η δεδομένη κοινωνικο-πολιτική πραγματικότητα της μετεμφυλιακής Ελλάδας δεν έγινε αποδεκτή και τα οράματα του ΕΑΜ εξακολουθούσαν ν' αποτελούν τη βάση της ιδεολογίας των κυριαρχούμενων τάξεων: Η εθνική ανεξαρτησία (ως αντίθεση, τώρα, στον ιμπεριαλισμό και τη συμμετοχή στην ψυχρο-πολεμική συμμαχία του ΝΑΤΟ), η δημοκρατία (ως άρνηση του παρατεταμένου καθεστώτος έκτακτων μέτρων και διώξεων, των εκλογικών πραξικοπημάτων, των παραεξουσιών του Θρόνου και του στρατού, της δράσης του παρακράτους κλπ.), η κοινωνική δικαιοσύνη (ως "αντιπλουτοκρατισμός", που εμπεριείχε μια αντικαπιταλιστική δυναμική).
Με τη μορφή αυτή, η λαϊκοδημοκρατική ιδεολογία είναι, στον ένα ή στον άλλο βαθμό, παρούσα όλη αυτή την περίοδο, σε όλες τις εκδηλώσεις και συμπεριφορές πλατειών τμημάτων των εργαζόμενων λαϊκών στρωμάτων και κυρίως της εργατικής τάξης. Αντίστοιχα, στον ένα ή στον άλλο βαθμό, οι επιρροές της είναι φανερές και στις πολιτιστικές εκδηλώσεις και συμπεριφορές και ιδιαί-τερα, όπως μπορούμε να διαπιστώσουμε, στο λαϊκό τραγούδι της εποχής.
Στον βαθμό που η κυρίαρχη αστική ιδεολογία διαπερνάει τις κυριαρχούμενες ιδεολογικές τάσεις και διεισδύει στο εσωτερικό της εργατικής ιδεολογικής τάσης, με τη μορφή της μικροαστικής ιδεολογίας, παρατηρούμε ότι η κραυγή διαμαρτυρίας που βγαίνει απ' το λαϊκό τραγούδι, συνήθως μένει εγκλωβισμένη στα πλαίσια του ατομικού ξεσπάσματος, παίρνοντας τη μορφή έκφρασης μιας απόγνωσης. Ακόμη και τότε, όμως, δεν απουσιάζουν τα στοιχεία συνειδητοποίησης της ταξικής αντίθεσης, κάθε άλλο μάλιστα. Συχνά, τα στοιχεία αυτά είναι κυρίαρχα, προετοιμάζοντας, έτσι, το έδαφος για την εμφάνιση του λεγόμενου "έντεχνου" πολιτικού τραγουδιού.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η στάση της Αριστεράς απέναντι στο λαϊκό τραγούδι και -κατ' επέκταση- στην αυθόρμητη ιδεολογική τάση που αυτό εξέφραζε. Διαπιστώνεται πως η στάση αυτή, όπως είχε συμβεί και στην περίπτωση του ρεμπέτικου, κυμαινόταν μεταξύ της αδιαφορίας και της διακηρυγμένης απόρριψης.
Πρόκειται για στάση που δικαιολογούταν με αξιολογήσεις της ποιότητας του, συνήθως ταυτόσημες μ' αυτές που καθόριζαν και την ανάλογη στάση των εκπροσώπων και φορέων του επίσημου αστικού πολιτισμού. Και στη μια και στην άλλη περίπτωση, το λαϊκό τραγούδι θεωρούταν ξένο προς την εθνική (και λαϊκή) μουσική παράδοση. Κι ενώ η επίσημη κρατική ιδεολογία δεν το ενέτασσε στο εθνικό σύστημα μουσικής, για λόγους όχι και τόσο άσχετους με τη δυναμική αμφισβήτησης που περιέκλειε, η Αριστερά το αποκήρυττε, βλέποντας μόνο τη μια πλευρά του, τη "μοιρολατρική", θεωρώντας την ανασταλτική στη διαδικασία πολιτικής και ταξικής συνειδητοποίησης των εργατικών και λαϊκών μαζών.
Στη βάση αυτής της αντιμετώπισης απ' την πλευρά της Αριστεράς, βρίσκεται η κυρίαρχη αντίληψη περί διάκρισης μεταξύ "τάξης καθαυτής" και "τάξης για τον εαυτό της", αντίληψη ιδεαλιστική, κληρονομημένη απ' τις χεγκελιανές επιρροές στο έργο του νεαρού -και όχι μόνο- Μαρξ42.
Σύμφωνα με το σχήμα αυτής της διάκρισης, η εργατική τάξη υπόκειται πλήρως στην επιρροή και κυριαρχία της αστικής ιδεολογίας, μέχρις ότου, συνειδητοποιώντας τα ιδιαίτερα ταξικά συμφέροντα της, "περάσει στο στάδιο" της διεξαγωγής της πάλης των τάξεων.
Η αντίληψη αυτή σχετίζεται με την ιδεαλιστική αντιμετώπιση του ζητήματος της ιδεολογίας, που απ' τη μια θεωρείται ως αυτόματη αντανάκλαση του οικονομικού επιπέδου της κοινωνικής δομής43, κι απ' την άλλη ως "ψευδής συνείδηση", σύνολο ιδεών που η άρχουσα τάξη, συνειδητά και με σκοπό τον αποπροσανατολισμό, περνάει στην εργατική, εμποδίζοντας την να αναδειχθεί σε "τάξη για τον εαυτό της". Έτσι, η εργατική τάξη εμποδίζεται να συνειδητοποιήσει τα ταξικά της συμφέροντα και να ενταχθεί στο επαναστατικό κίνημα, άρα και στο κόμμα που εκφράζει αυτά τα συμφέροντα.
Αποδοχή αυτής της αντίληψης θα σήμαινε πως μπορεί, τάχα, να υπάρξουν τάξεις χωρίς πάλη των τάξεων. Βαθιά οικονομίστικη, η αντίληψη αυτή προϋποθέτει ότι υπάρχει μια αντικειμενική ιστορική εξέλιξη που καθορίζεται απ' την ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων και διαμορφώνει κοινωνικές τάξεις, οι οποίες μόνο στη συνέχεια και στον βαθμό που συνειδητοποιούν την ύπαρξη τους και την αντίθεση των συμφερόντων τους, εισέρχονται στον στίβο της πάλης αναμεταξύ τους.
Στην πραγματικότητα, "οι κοινωνικές τάξεις συμπίπτουν με τις μορφές ταξικής πρακτικής, δηλαδή με την πάλη των τάξεων"44 και καθώς αυτή διεξάγεται ταυτόχρονα σε όλα τα επίπεδα της κοινωνικής δομής, η ταξική αντιπαράθεση είναι που καθορίζει την ιστορική εξέλιξη ή, όπως το έλεγε ο Μαρξ, η πάλη των τάξεων είναι η κινητήρια δύναμη της ιστορίας.
Υποστηρίζουμε ότι η ταξική πάλη ενυπάρχει, ήδη, στους ίδιους τους όρους της παραγωγικής διαδικασίας, καθορίζοντας τις παραγωγικές σχέσεις, δηλαδή σχέσεις ταξικές, άρα σχέσεις εγγενούς αντιπαλότητας. Καθώς οι παραγωγικές σχέσεις δεν νοούνται μόνο ως οικονομικές, αλλά εμπεριέχουν και το στοιχείο της ιδεολογίας και της πολιτικής, η ιδεολογική ταξική πάλη διεξάγεται, ήδη, στο επίπεδο της αντικειμενικής συγκρότησης της εργατικής τάξης, με τη μορφή της αντιπαράθεσης μεταξύ της κυρίαρχης αστικής ιδεολογίας και της εργατικής ιδεολογικής τάσης. Αυτή η τελευταία, ως κυριαρχούμενη απ' την πρώτη και υπό τη διαρκή πίεση και επιρροή των άλλων ιδεολογικών υποσυνόλων (μικροαστικής και υποπρολεταριακής ιδεολογικής τάσης), δεν παύει ν' αποτελεί έκφραση επιθυμιών και αυθόρμητα αντιληπτών ταξικών συμφερόντων, έκφραση, δηλαδή, του αυθόρμητου ταξικού ενστίκτου.
Η αναφορά στο μεταπολεμικό λαϊκό τραγούδι, περιλαμβάνει τόσο τα τραγούδια που χαρακτηρίστηκαν "κοινωνικά-λαϊκά" (τραγούδια για την εργασία, τη φτώχεια, την κοινωνική αδικία και εκμετάλλευση, τη μετανάστευση, τη φυλακή κλπ.), όσο και αυτά που, σχηματικά, θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν "καθαυτό προσωπικά". Αναφερόμαστε, έτσι, και στην ερωτική θεματολογία, που και στο μεταπολεμικό λαϊκό τραγούδι καλύπτει τον μεγαλύτερο όγκο της καλλιτεχνικής παραγωγής.
Ο σχηματικός διαχωρισμός κοινωνικού-προσωπικού είναι κατά βάση λαθεμένος, καθώς και με το ερωτικό τραγούδι εκφράζονται οι αυθόρμητες ιδεολογικές τάσεις, σε ζητήματα που αφορούν άμεσα στους τρόπους με τους οποίους βιώνονται οι σχέσεις με καίρια ζητήματα της συνολικής κοινωνικής ζωής, όπως ο έρωτας, η οικογένεια κλπ..
Η σημασία του ερωτικού τραγουδιού της περιόδου που μας απασχολεί αναδεικνύεται ακόμη μεγαλύτερη, αν πάρουμε υπόψη ότι, ακριβώς εκείνη την περίοδο, η ελληνική κοινωνία κινούταν σε διαδικασίες γρήγορων μετασχηματισμών, με την εγκατάλειψη παραδοσιακών συμπεριφορών με ιστορία αιώνων.
Καθώς εκατοντάδες χιλιάδες φτωχών αγροτών έπαιρναν τον δρόμο της εσωτερικής μετανάστευσης, παράλληλα με όσους ξενιτεύονταν στο εξωτερικό, κι οι γειτονιές στις πόλεις έχαναν τον πρότερο χαρακτήρα τους, μετατρεπόμενες όλο και περισσότερο σε ένα σύνολο αδιαφοροποίητων απρόσωπων συνοικιών, οι παραδοσιακές οικογενειακές σχέσεις έμπαιναν σε κρίση, ενώ άλλαζε η παραδοσιακή μορφή σχέσεων των δυο φύλων.
Η μαζική έξοδος των γυναικών απ' το σπίτι κι η ένταξη τους στην καπιταλιστική παραγωγή, η μαζική είσοδος των νέων κοριτσιών στην εκπαίδευση, σε συνδυασμό με την απήχηση των εαμικών μηνυμάτων για την ισότητα των δύο φύλων, αλλά κι οι επιρροές απ' τα κινηματογραφικά πρότυπα και τον τρόπο ζωής σε άλλες πιο αναπτυγμένες καπιταλιστικές κοινωνίες, συνέβαλαν στο να συντελεστούν μεγάλες και γρήγορες αλλαγές στην κοινωνική ηθική. Οι αλλαγές αυτές βιώνονται με αντιφατικό τρόπο, τόσο απ' τους άντρες, όσο κι απ' τις γυναίκες της εργατικής τάξης και των άλλων λαϊκών τάξεων.
Σκεφτόμενος αυτή τη δουλειά για το λαϊκό τραγούδι, είχα υπόψη μου έναν καλλιτέχνη, που το υπηρέτησε όσο κανένας άλλος και συνέβαλε στην ανάδειξη του σε τραγούδι έκφρασης της εργατικής τάξης απ' την οποία προήλθε κι ο ίδιος. Με τη σκέψη αυτή, το βιβλίο αφιερώνεται στη μνήμη του Στέλιου Καζαντζίδη, που μπόρεσε ν' ανταποκριθεί στη "σκηνοθεσία" της λαϊκο-δημοκρατικής ιδεολογίας, μέσα απ' τα τραγούδια που αγάπησε και τραγούδησε η τάξη του.
Είναι πολλοί οι φίλοι που συνέβαλαν στο να γραφτεί αυτό το βιβλίο, να ξανακοιταχτεί, να φτάσει στην τελική του μορφή. Που βοήθησαν με το ενδιαφέρον τους, τις παρατηρήσεις τους, την ηθική και ψυχική ενθάρρυνση και στήριξη. Η Λυδία Ντοκατζή, η Σταυρίνα Μαστορίδου, ο Νίκος Μπαλτούκας, ο Γιώργος Καλημερίδης, ο Θοδωρής Φέστας, ο Διονύσης Ρούσσος, ο Θωμάς Κοροβίνης, ο Γιάννης Αγγελίδης, ο Βασίλης Μαργαρίτης, η Χρυσάνθη Χάντα. Τους ευχαριστώ από καρδιάς.
Στα έργα τέχνης, η ιδεολογία δεν εκφράζεται παρά με τρόπο αντιφατικό, θέτοντας ζητήματα που δεν έχει λύσει, σαν να ήταν, ήδη, λυμένα. Ακριβώς γιατί οι συγκρουόμενες και ασυμβίβαστες ιδεολογικές αντιφάσεις δεν λύνονται με την τέχνη, παρά μόνο φανταστικά34. Έτσι, "το αδύνατον μιας τέτοιας λύσης", που αποτελεί και το "δημιουργό στοιχείο" της τέχνης, την κάνει να "σκηνοθετεί" την παράσταση "σαν λύση των ίδιων των όρων μιας ανυπέρβλητης αντίφασης, έναντι μετατοπίσεων και υποκαταστάσεων λιγότερο ή περισσότερο πολυάριθμων και σύνθετων"35.
Καθώς τα έργα τέχνης "δεν είναι αποκυήματα μυστηριακής έμπνευσης ούτε μπορούν να ερμηνευτούν απλά σε σχέση με την ψυχολογία" του δημιουργού τους, μπορούμε να πούμε πως αποτελούν "μορφές αντίληψης, ιδιαίτερους τρόπους του βλέπειν τον κόσμο και σαν τέτοια σχετίζονται με τον κυρίαρχο τρόπο του βλέπειν ή την ιδεολογία μιας εποχής"36.
Οι σχέσεις μεταξύ τέχνης και ιδεολογίας είναι σύνθετες και "αναφέρονται όχι μόνο στα θέματα και τις ενασχολήσεις, αλλά και στο ύφος, το ρυθμό, τις εικόνες, την ποιότητα και (...) τη μορφή"37. Κατά συνέπεια, δεν αναφερόμαστε στο "περιεχόμενο" ενός έργου τέχνης, όπου δήθεν ενυπάρχει ή διεισδύει η ιδεολογία, σε αντίθεση με τη μορφή, που θα αποτελούσε το εξωτερικό περίβλημα, αλλά στον ταυτόχρονο αισθητικό και ιδεολογικό προσδιορισμό του έργου τέχνης, στο πλαίσιο της ενότητας μορφής - περιεχομένου.
Η τέχνη, την αυτονομία της οποίας αναγνώριζαν οι κλασικοί του μαρξισμού, οι Μαρξ και Ένγκελς38, ο Τρότσκι39 κ.άλ., δεν προσφέρεται για την αναζήτηση "καθαρών" ιδεολογικών στοιχείων και ούτε μπορούμε να εισάγουμε τέτοια στοιχεία "απ' τα έξω"40. Εντούτοις, καθώς το ιδεολογικό στοιχείο ενυπάρχει ταυτόχρονα με το αισθητικό και η ίδια η τέχνη συνιστά μια κοινωνική λειτουργία, μπορούμε να ανιχνεύσουμε αυτό το ιδεολογικό στοιχείο και, κατά συνέπεια, να αποπειραθούμε την ένταξη της τέχνης μιας συγκεκριμένης κοινωνίας, μιας δεδομένης εποχής, στην προσπάθεια μελέτης και ανάλυσης των όρων διεξαγωγής της ταξικής πάλης στο ιδεολογικό επίπεδο. Πόσο μάλλον, όταν πρόκειται για το τραγούδι, με την αμεσότητα και τη μαζική λειτουργικότητα που το χαρακτηρίζει.
Το λαϊκό τραγούδι και η ιδεολογική αντιπαράθεση στη μεταπολεμική Ελλάδα.
Στο βιβλίο αυτό υποστηρίζεται η άποψη ότι η ιδεολογική ηγεμονία της αστικής τάξης, έχοντας αμφισβητηθεί μέσα απ' την έκρηξη του εαμικού αντιστασιακού κινήματος και των εμφυλίων συγκρούσεων της δεκαετίας του '40, παρέμεινε κλονισμένη και στη συνέχεια. Υποστηρίζεται, δηλαδή, ότι οι κοινωνικές τάξεις που δεν συμμετείχαν στον κυρίαρχο μεταπολεμικό συνασπισμό εξουσίας, εξακολούθησαν να επηρεάζονται απ' το πνεύμα της Αντίστασης. Η λαϊκο-δημοκρατική ιδεολογία41, που διαμορφώθηκε στις γραμμές του εαμικού κινήματος, παρά τις σημαντικές αλλαγές στο περιεχόμενο της, που υπήρξαν συνέπεια της ήττας, παρέμεινε σε μεγάλο βαθμό επηρεασμένη απ' τον μαρξισμό, ο οποίος είχε αναδειχθεί σε ιδεολογία μαζών.
Παρά την πολιτικο-στρατιωτική συντριβή του αριστερού και λαϊκού κινήματος στα 1949, η αστική κυριαρχία δεν κατόρθωσε να επενδυθεί το στοιχείο της ιδεολογικής νομιμοποίησης στη συνείδηση πλατειών λαϊκών εργαζόμενων μαζών. Το μετεμφυλιακό καθεστώς ήταν, για τις εργαζόμενες λαϊκές μάζες, καθεστώς ξένο ως προς αυτές, εχθρικό. Ήταν το καθεστώς των "άλλων": της εκμεταλλεύτριας πλουτοκρατίας, των αμερικανών συμμάχων και προστατών της, του λαομίσητου βασιλιά, του τρομοκράτη χωροφύλακα, του νεόπλουτου πρώην μαυραγορίτη της Κατοχής που έγινε εργολάβος, του πρώην ταγματασφαλίτη που εξασφάλισε θέση στο δημόσιο.
Η δεδομένη κοινωνικο-πολιτική πραγματικότητα της μετεμφυλιακής Ελλάδας δεν έγινε αποδεκτή και τα οράματα του ΕΑΜ εξακολουθούσαν ν' αποτελούν τη βάση της ιδεολογίας των κυριαρχούμενων τάξεων: Η εθνική ανεξαρτησία (ως αντίθεση, τώρα, στον ιμπεριαλισμό και τη συμμετοχή στην ψυχρο-πολεμική συμμαχία του ΝΑΤΟ), η δημοκρατία (ως άρνηση του παρατεταμένου καθεστώτος έκτακτων μέτρων και διώξεων, των εκλογικών πραξικοπημάτων, των παραεξουσιών του Θρόνου και του στρατού, της δράσης του παρακράτους κλπ.), η κοινωνική δικαιοσύνη (ως "αντιπλουτοκρατισμός", που εμπεριείχε μια αντικαπιταλιστική δυναμική).
Με τη μορφή αυτή, η λαϊκοδημοκρατική ιδεολογία είναι, στον ένα ή στον άλλο βαθμό, παρούσα όλη αυτή την περίοδο, σε όλες τις εκδηλώσεις και συμπεριφορές πλατειών τμημάτων των εργαζόμενων λαϊκών στρωμάτων και κυρίως της εργατικής τάξης. Αντίστοιχα, στον ένα ή στον άλλο βαθμό, οι επιρροές της είναι φανερές και στις πολιτιστικές εκδηλώσεις και συμπεριφορές και ιδιαί-τερα, όπως μπορούμε να διαπιστώσουμε, στο λαϊκό τραγούδι της εποχής.
Στον βαθμό που η κυρίαρχη αστική ιδεολογία διαπερνάει τις κυριαρχούμενες ιδεολογικές τάσεις και διεισδύει στο εσωτερικό της εργατικής ιδεολογικής τάσης, με τη μορφή της μικροαστικής ιδεολογίας, παρατηρούμε ότι η κραυγή διαμαρτυρίας που βγαίνει απ' το λαϊκό τραγούδι, συνήθως μένει εγκλωβισμένη στα πλαίσια του ατομικού ξεσπάσματος, παίρνοντας τη μορφή έκφρασης μιας απόγνωσης. Ακόμη και τότε, όμως, δεν απουσιάζουν τα στοιχεία συνειδητοποίησης της ταξικής αντίθεσης, κάθε άλλο μάλιστα. Συχνά, τα στοιχεία αυτά είναι κυρίαρχα, προετοιμάζοντας, έτσι, το έδαφος για την εμφάνιση του λεγόμενου "έντεχνου" πολιτικού τραγουδιού.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η στάση της Αριστεράς απέναντι στο λαϊκό τραγούδι και -κατ' επέκταση- στην αυθόρμητη ιδεολογική τάση που αυτό εξέφραζε. Διαπιστώνεται πως η στάση αυτή, όπως είχε συμβεί και στην περίπτωση του ρεμπέτικου, κυμαινόταν μεταξύ της αδιαφορίας και της διακηρυγμένης απόρριψης.
Πρόκειται για στάση που δικαιολογούταν με αξιολογήσεις της ποιότητας του, συνήθως ταυτόσημες μ' αυτές που καθόριζαν και την ανάλογη στάση των εκπροσώπων και φορέων του επίσημου αστικού πολιτισμού. Και στη μια και στην άλλη περίπτωση, το λαϊκό τραγούδι θεωρούταν ξένο προς την εθνική (και λαϊκή) μουσική παράδοση. Κι ενώ η επίσημη κρατική ιδεολογία δεν το ενέτασσε στο εθνικό σύστημα μουσικής, για λόγους όχι και τόσο άσχετους με τη δυναμική αμφισβήτησης που περιέκλειε, η Αριστερά το αποκήρυττε, βλέποντας μόνο τη μια πλευρά του, τη "μοιρολατρική", θεωρώντας την ανασταλτική στη διαδικασία πολιτικής και ταξικής συνειδητοποίησης των εργατικών και λαϊκών μαζών.
Στη βάση αυτής της αντιμετώπισης απ' την πλευρά της Αριστεράς, βρίσκεται η κυρίαρχη αντίληψη περί διάκρισης μεταξύ "τάξης καθαυτής" και "τάξης για τον εαυτό της", αντίληψη ιδεαλιστική, κληρονομημένη απ' τις χεγκελιανές επιρροές στο έργο του νεαρού -και όχι μόνο- Μαρξ42.
Σύμφωνα με το σχήμα αυτής της διάκρισης, η εργατική τάξη υπόκειται πλήρως στην επιρροή και κυριαρχία της αστικής ιδεολογίας, μέχρις ότου, συνειδητοποιώντας τα ιδιαίτερα ταξικά συμφέροντα της, "περάσει στο στάδιο" της διεξαγωγής της πάλης των τάξεων.
Η αντίληψη αυτή σχετίζεται με την ιδεαλιστική αντιμετώπιση του ζητήματος της ιδεολογίας, που απ' τη μια θεωρείται ως αυτόματη αντανάκλαση του οικονομικού επιπέδου της κοινωνικής δομής43, κι απ' την άλλη ως "ψευδής συνείδηση", σύνολο ιδεών που η άρχουσα τάξη, συνειδητά και με σκοπό τον αποπροσανατολισμό, περνάει στην εργατική, εμποδίζοντας την να αναδειχθεί σε "τάξη για τον εαυτό της". Έτσι, η εργατική τάξη εμποδίζεται να συνειδητοποιήσει τα ταξικά της συμφέροντα και να ενταχθεί στο επαναστατικό κίνημα, άρα και στο κόμμα που εκφράζει αυτά τα συμφέροντα.
Αποδοχή αυτής της αντίληψης θα σήμαινε πως μπορεί, τάχα, να υπάρξουν τάξεις χωρίς πάλη των τάξεων. Βαθιά οικονομίστικη, η αντίληψη αυτή προϋποθέτει ότι υπάρχει μια αντικειμενική ιστορική εξέλιξη που καθορίζεται απ' την ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων και διαμορφώνει κοινωνικές τάξεις, οι οποίες μόνο στη συνέχεια και στον βαθμό που συνειδητοποιούν την ύπαρξη τους και την αντίθεση των συμφερόντων τους, εισέρχονται στον στίβο της πάλης αναμεταξύ τους.
Στην πραγματικότητα, "οι κοινωνικές τάξεις συμπίπτουν με τις μορφές ταξικής πρακτικής, δηλαδή με την πάλη των τάξεων"44 και καθώς αυτή διεξάγεται ταυτόχρονα σε όλα τα επίπεδα της κοινωνικής δομής, η ταξική αντιπαράθεση είναι που καθορίζει την ιστορική εξέλιξη ή, όπως το έλεγε ο Μαρξ, η πάλη των τάξεων είναι η κινητήρια δύναμη της ιστορίας.
Υποστηρίζουμε ότι η ταξική πάλη ενυπάρχει, ήδη, στους ίδιους τους όρους της παραγωγικής διαδικασίας, καθορίζοντας τις παραγωγικές σχέσεις, δηλαδή σχέσεις ταξικές, άρα σχέσεις εγγενούς αντιπαλότητας. Καθώς οι παραγωγικές σχέσεις δεν νοούνται μόνο ως οικονομικές, αλλά εμπεριέχουν και το στοιχείο της ιδεολογίας και της πολιτικής, η ιδεολογική ταξική πάλη διεξάγεται, ήδη, στο επίπεδο της αντικειμενικής συγκρότησης της εργατικής τάξης, με τη μορφή της αντιπαράθεσης μεταξύ της κυρίαρχης αστικής ιδεολογίας και της εργατικής ιδεολογικής τάσης. Αυτή η τελευταία, ως κυριαρχούμενη απ' την πρώτη και υπό τη διαρκή πίεση και επιρροή των άλλων ιδεολογικών υποσυνόλων (μικροαστικής και υποπρολεταριακής ιδεολογικής τάσης), δεν παύει ν' αποτελεί έκφραση επιθυμιών και αυθόρμητα αντιληπτών ταξικών συμφερόντων, έκφραση, δηλαδή, του αυθόρμητου ταξικού ενστίκτου.
Η αναφορά στο μεταπολεμικό λαϊκό τραγούδι, περιλαμβάνει τόσο τα τραγούδια που χαρακτηρίστηκαν "κοινωνικά-λαϊκά" (τραγούδια για την εργασία, τη φτώχεια, την κοινωνική αδικία και εκμετάλλευση, τη μετανάστευση, τη φυλακή κλπ.), όσο και αυτά που, σχηματικά, θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν "καθαυτό προσωπικά". Αναφερόμαστε, έτσι, και στην ερωτική θεματολογία, που και στο μεταπολεμικό λαϊκό τραγούδι καλύπτει τον μεγαλύτερο όγκο της καλλιτεχνικής παραγωγής.
Ο σχηματικός διαχωρισμός κοινωνικού-προσωπικού είναι κατά βάση λαθεμένος, καθώς και με το ερωτικό τραγούδι εκφράζονται οι αυθόρμητες ιδεολογικές τάσεις, σε ζητήματα που αφορούν άμεσα στους τρόπους με τους οποίους βιώνονται οι σχέσεις με καίρια ζητήματα της συνολικής κοινωνικής ζωής, όπως ο έρωτας, η οικογένεια κλπ..
Η σημασία του ερωτικού τραγουδιού της περιόδου που μας απασχολεί αναδεικνύεται ακόμη μεγαλύτερη, αν πάρουμε υπόψη ότι, ακριβώς εκείνη την περίοδο, η ελληνική κοινωνία κινούταν σε διαδικασίες γρήγορων μετασχηματισμών, με την εγκατάλειψη παραδοσιακών συμπεριφορών με ιστορία αιώνων.
Καθώς εκατοντάδες χιλιάδες φτωχών αγροτών έπαιρναν τον δρόμο της εσωτερικής μετανάστευσης, παράλληλα με όσους ξενιτεύονταν στο εξωτερικό, κι οι γειτονιές στις πόλεις έχαναν τον πρότερο χαρακτήρα τους, μετατρεπόμενες όλο και περισσότερο σε ένα σύνολο αδιαφοροποίητων απρόσωπων συνοικιών, οι παραδοσιακές οικογενειακές σχέσεις έμπαιναν σε κρίση, ενώ άλλαζε η παραδοσιακή μορφή σχέσεων των δυο φύλων.
Η μαζική έξοδος των γυναικών απ' το σπίτι κι η ένταξη τους στην καπιταλιστική παραγωγή, η μαζική είσοδος των νέων κοριτσιών στην εκπαίδευση, σε συνδυασμό με την απήχηση των εαμικών μηνυμάτων για την ισότητα των δύο φύλων, αλλά κι οι επιρροές απ' τα κινηματογραφικά πρότυπα και τον τρόπο ζωής σε άλλες πιο αναπτυγμένες καπιταλιστικές κοινωνίες, συνέβαλαν στο να συντελεστούν μεγάλες και γρήγορες αλλαγές στην κοινωνική ηθική. Οι αλλαγές αυτές βιώνονται με αντιφατικό τρόπο, τόσο απ' τους άντρες, όσο κι απ' τις γυναίκες της εργατικής τάξης και των άλλων λαϊκών τάξεων.
Σκεφτόμενος αυτή τη δουλειά για το λαϊκό τραγούδι, είχα υπόψη μου έναν καλλιτέχνη, που το υπηρέτησε όσο κανένας άλλος και συνέβαλε στην ανάδειξη του σε τραγούδι έκφρασης της εργατικής τάξης απ' την οποία προήλθε κι ο ίδιος. Με τη σκέψη αυτή, το βιβλίο αφιερώνεται στη μνήμη του Στέλιου Καζαντζίδη, που μπόρεσε ν' ανταποκριθεί στη "σκηνοθεσία" της λαϊκο-δημοκρατικής ιδεολογίας, μέσα απ' τα τραγούδια που αγάπησε και τραγούδησε η τάξη του.
Είναι πολλοί οι φίλοι που συνέβαλαν στο να γραφτεί αυτό το βιβλίο, να ξανακοιταχτεί, να φτάσει στην τελική του μορφή. Που βοήθησαν με το ενδιαφέρον τους, τις παρατηρήσεις τους, την ηθική και ψυχική ενθάρρυνση και στήριξη. Η Λυδία Ντοκατζή, η Σταυρίνα Μαστορίδου, ο Νίκος Μπαλτούκας, ο Γιώργος Καλημερίδης, ο Θοδωρής Φέστας, ο Διονύσης Ρούσσος, ο Θωμάς Κοροβίνης, ο Γιάννης Αγγελίδης, ο Βασίλης Μαργαρίτης, η Χρυσάνθη Χάντα. Τους ευχαριστώ από καρδιάς.
Παραπομπές από την εισαγωγή του βιβλίου "Το τραγούδι των ηττημένων"
Συνέχεια από εδώ
Σημειώσεις
1. Γιάννης Μηλιάς - Θάνος Μικρούτσικος, Στην υπηρεσία του έθνους. Ζητήματα ιδεολογίας και αισθητικής στην ελληνική μουσική - Εταιρία Νέας Μουσικής, Αθήνα 1984,σ. 108
2. Τέρυ Ήγκλετον, Ο μαρξισμός και η λογοτεχνική κριτική - Ύψιλον, Αθήνα 1989, σ. 39
3. Γιάννης Μηλιάς - Θάνος Μικρούτσικος, ό.π., σ. 102-103
4. Στο ίδιο, α. 102
5. Λονί Αλτουσέρ, Θέσεις - Θεμέλιο, Αθήνα 1977, σ. 99
6. Στο ίδιο, σ. 101
7. Maria Harmecker, Βασικές έννοιες του ιστορικού υλισμού - Παπαζήσης, Αθήνα 1976,
σ, 94
8. Λουί Αλτουσέρ, ό.π., σ. 102
9. Τέρυ Ήγκλετον, ό.π., α. 39
10. Maria Harmecker, ό.π., σ. 94
11 ΛουίΑλτουαέρ, ό.π., σ. 117
12. Maria Harmecker, ό.π., σ. 98
13. Νίκος Πουλαντζάς, Πολιτική εξουσία και κοινωνικές τάξεις - Θεμέλιο,
Αθήνα 1975, τ. β', σ. 43
14. Maria Harmecker ό.π., σ. 98
15. Στο ίδιο, α. 98
16. Νίκος Πουλαντζάς, ό.π., σ. 56
17. Στο ίδιο, σ. 59
18. Γιάννης Μηλιάς, Τρόποι παραγωγής και μαρξιστική ανάλυση - Ελληνικά Γράμματα,
Αθήνα 1997, σ. 98
19. Νίκος Πουλαντζάς, ό.π., σ. 62
20. Στο ίδιο, σ. 63
21. Maria Harmecker, ό.π., σ. 99
22. Λουί Αλτουσέρ, ό.π., σ. 61
23. Maria Harmecker ό.π., σ. 102
24. Στο ίδιο, σ. 101
25. Στο ίδιο, σ. 103
26. Πιέρ Μασερέ - Ετιέν Μπαλιμπάρ, Μια υλιστική προσέγγιση της λογοτεχνίας και της
γλώσσας - Αγώνας, Αθήνα 1981, σ. 71
27. Αναφέρεται στο Γιάννης Μηλιάς - Θάνος Μικρούτσικος, ό.π., σ. 106
28. Στο ίδιο, α. 108
29. Τόνυ Μπένετ, Φορμαλισμός και μαρξισμός - Νεφέλη, Αθήνα 1983, σ. 53
30. Στο ίδιο, σ. 68
31. Τέρυ Ήγκλετον, ό.π., σ.26
32. Μάο Τσε-τούνγκ, Παρεμβάσεις στις συζητήσεις για τη λογοτεχνία και την τέχνη στο
Γενάν, στο Πιέρ Μασερέ - Ετιέν Μπαλιμπάρ, ό.π., σ. 27. "Ιδεολογικές εκφράσεις με τη μορφή της καλλιτεχνικής ή της λογοτεχνικής εργασίας είναι προϊόντα του μυαλού του ανθρώπου, που καθρεφτίζουν τη ζωή ορισμένες κοινωνίες" (Μάο Τσε-τούνγκ, Για την τέχνη και τη λογοτεχνία, Ιστορικές εκδόσεις, Αθήνα 1976, σ. 95) Όπως επισήμαινε ο Τρότσκι, "η τέχνη, άμεσα ή έμμεσα, αντανακλά τη ζωή των ανθρώπων που κάνουν ή ζουν τα γεγονότα. Αυτό αληθεύει για όλες τις τέχνες, από την πιο μνημειακή ως την πιο εσώτερη. Αν η φύση, ο έρωτας ή η φιλία δε συνδεότανε με το κοινωνικό πνεύμα μιας εποχής, η λυρική ποίηση θάχε από καιρό πάψει να υπάρχει" (Λέον Τρότσκι, Λογοτεχνία και Επανάσταση - Νέοι Στόχοι, Αθήνα 1971, σ. 19)
33. Πιέρ Μασερέ - Ετιέν Μπαλιμπάρ, ό.π., α. 28
34. Τέρυ Ήγκλετον, ό.π., σ. 26
35. Πιέρ Μασερέ - Ετιέν Μπαλιμπάρ, ό.π., σ. 47-48
36. Στο ίδιο, σ. 48
37. Τέρν Ήγκλετον, ό.π., σ. 27
38. Καρλ Μαρξ - Φρίντριχ Ένγκελς, Για την τέχνη - Εξάντας, Αθήνα 1975
39. Μανόλης Λαμπρίδης, Πρόλογος στο Λέον Τρότσκι, Λογοτεχνία και Επανάσταση,
ό.π., σ. 11 κ.ε.
40. Λουί Αλτουσέρ, ό.π., σ. 58-59
41. Χριστόφορος Βερναρδάκης - Γιάννης Μαύρης, Κόμματα και κοινωνικές συμμαχίες
στην προδικτατορική Ελλάδα. Οι προϋποθέσεις της μεταπολίτευσης - Εξάντας, Αθήνα
1991, σ. 359 κ.ε. Για την έννοια της λαϊκο-δημοκρατικής ιδεολογίας, Πολιτική και ιδεολογία στη μαρξιστική θεωρία: Καπιταλισμός - φασισμός- λαϊκισμός
- Σύγχρονα Θέματα, Θεσσαλονίκη 1983
42. Αυτή η χεγκελιανής έμπνευσης αντίληψη έχει συνδεθεί με το έργο του ούγγρου μαρξιστή ΓκεόργκΛούκατς, που την υποστήριξε θεωρητικά στο κλασικό του βιβλίο Ιστορία και ταξική συνείδηση (ελλ. έκδ. Οδυσσέας -Αθήνα 1976)
43. Μια σαφής τοποθέτηση ενάντια στην οικονομίστικη ανάγνωση του μαρξικού έργου έχει υπάρξει απ' τον Ένγκελς, στο γράμμα του προς τονJoserh Blogh , το 1890, όταν ο οικονομισμός άρχιζε να αποτελεί βάση του μαρξισμού της Β'' Διεθνούς:
"Σύμφωνα με την υλιστική αντίληψη της ιστορίας, ο παράγοντας που σε τελευταία ανάλυση την καθορίζει είναι η παραγωγή και η αναπαραγωγή της πραγματικής ζωής.
Ούτε ο Μαρξ ούτε γω υποστηρίξαμε ποτέ τίποτα παραπάνω. Αν τώρα κάποιος παραποιείτα πράγματα και βεβαιώνει πως ο οικονομικός παράγοντας αποτελεί τάχα το μοναδικό καθοριστικό παράγοντα, μετασχηματίζει απλώς εκείνη την πρόταση σε μια φράση κενή, αφηρημένη και παράλογη. Η οικονομική κατάσταση είναι η βάση.
Ωστόσο οι διάφορες όψεις του εποικοδομήματος -οι πολιτικές μορφές του ταξικού αγώνα και τα αποτελέσματα τον, τα συντάγματα που επέβαλε η νικήτρια τάξη μόλις κέρδισε την μάχη, οι νομικές μορφές και οι αντανακλάσεις όλων αυτών των πραγματικών αγώνων στον εγκέφαλο των ανθρώπων που συμμετέχουν σ' αυτούς, οι πολιτικές, νομικές και φιλοσοφικές θεωρίες, οι θρησκευτικές πεποιθήσεις και η παραπέρα εξέλιξη τους ώσπου ν' αποτελέσουν ένα σύστημα δογμάτων - ασκούν κι αυτές την επίδραση τους στη διάρκεια των ιστορικών αγώνων και σε πολλές περιπτώσεις καθορίζουν τη μορφή τους με τρόπο κυριαρχικό. Υπάρχει αμοιβαία δράση κι αντίδραση όλων αυτών των παραγόντων, και διαμέσου αυτών η οικονομική κίνηση καταλήγει να καθοριστεί σαν το αναγκαίο στοιχείο στο μέσο μιας άπειρης μάζας τυχαίων γεγονότων (δηλαδή γεγονότων και πράξεων που ο εσωτερικός σύνδεσμος τους είναι τόσο μακρινός και τόσο δύσκολα τον αναγνωρίζουμε, πον μπορούμε να τον θεωρήσουμε ανύπαρκτο και να τον παραβλέψουμε). Αν δεν ήταν έτσι τα πράγματα, τότε η εφαρμογή της θεωρίας στην οποιαδήποτε ιστορική περίοδο θα ήταν πιο εύκολη κι από τη λύση μιας απλής πρωτοβάθμιας εξίσωσης...
Είναι ως ένα μέρος λάθος του Μαρξ και δικό μου, πον οι νέοι αποδίδουν κάποιες φορές μεγαλύτερη σπουδαιότητα απ'όση πρέπει στην οικονομική πλευρά. Ήμαστε αναγκασμένοι να υπογραμμίσουμε απέναντι στους αντιπάλους μας την ουσιαστική αρχή που είχαν απορρίψει, και για τούτο δεν βρίσκαμε πάντα το χρόνο, τον τόπο και την ευκαιρία να δικαιώσουμε και τους άλλους παράγοντες που συμμετέχουν στην αμοιβαία δράση. Ωστόσο, αμέσως μόλις καταπιανόμαστε με τη συστηματική έκθεση μιας ιστορικής περιόδου, δηλαδή με την πρακτική εφαρμογή, το πράγμα άλλαζε και πια δεν επιτρεπόταν κανένα λάθος. Παρόλο που συμβαίνει συχνά να πιστεύει κανείς πως έχει κατανοήσει ολότελα μια νέα θεωρία και μπορεί να τη χειριστεί, αν κι ακόμα δεν έχει συλλάβει τις βασικές αρχές της, ή κι όταν -ακόμα περισσότερο- τις έχει συλλάβει λαθεμένα". (Καρλ Μαρξ - Φρίντριχ Ένγκελς, Για την τέχνη, ό.π., σ. 55-56).
«Η πολιτική, νομική, φιλοσοφική, θρησκευτική, λογοτεχνική, καλλιτεχνική κλπ. εξέλιξη στηρίζεται στην οικονομική. Όμως όλες αυτές οι εξελίξεις επιδρούν η μια πάνω στην άλλη και πάνω στην οικονομική βάση. Δεν μπορούμε να πούμε πως η οικονομική κατάσταση είναι η μόνη ενεργητική αιτία ενώ όλοι οι άλλοι παράγοντες παίζουν παθητικό ρόλο. Απεναντίας υπάρχει αμοιβαία δράση στη βάση της οικονομικής αναγκαιότητας που κυριαρχεί μόνο "σε τελευταία ανάλυση"» (στο ίδιο, σ. 60). 44. Νίκος Πουλαντζάς, Κοινωνικές τάξεις στον σύγχρονο καπιταλισμό - Θεμέλιο, Αθήνα 1981, σ. 16
Σημειώσεις
1. Γιάννης Μηλιάς - Θάνος Μικρούτσικος, Στην υπηρεσία του έθνους. Ζητήματα ιδεολογίας και αισθητικής στην ελληνική μουσική - Εταιρία Νέας Μουσικής, Αθήνα 1984,σ. 108
2. Τέρυ Ήγκλετον, Ο μαρξισμός και η λογοτεχνική κριτική - Ύψιλον, Αθήνα 1989, σ. 39
3. Γιάννης Μηλιάς - Θάνος Μικρούτσικος, ό.π., σ. 102-103
4. Στο ίδιο, α. 102
5. Λονί Αλτουσέρ, Θέσεις - Θεμέλιο, Αθήνα 1977, σ. 99
6. Στο ίδιο, σ. 101
7. Maria Harmecker, Βασικές έννοιες του ιστορικού υλισμού - Παπαζήσης, Αθήνα 1976,
σ, 94
8. Λουί Αλτουσέρ, ό.π., σ. 102
9. Τέρυ Ήγκλετον, ό.π., α. 39
10. Maria Harmecker, ό.π., σ. 94
11 ΛουίΑλτουαέρ, ό.π., σ. 117
12. Maria Harmecker, ό.π., σ. 98
13. Νίκος Πουλαντζάς, Πολιτική εξουσία και κοινωνικές τάξεις - Θεμέλιο,
Αθήνα 1975, τ. β', σ. 43
14. Maria Harmecker ό.π., σ. 98
15. Στο ίδιο, α. 98
16. Νίκος Πουλαντζάς, ό.π., σ. 56
17. Στο ίδιο, σ. 59
18. Γιάννης Μηλιάς, Τρόποι παραγωγής και μαρξιστική ανάλυση - Ελληνικά Γράμματα,
Αθήνα 1997, σ. 98
19. Νίκος Πουλαντζάς, ό.π., σ. 62
20. Στο ίδιο, σ. 63
21. Maria Harmecker, ό.π., σ. 99
22. Λουί Αλτουσέρ, ό.π., σ. 61
23. Maria Harmecker ό.π., σ. 102
24. Στο ίδιο, σ. 101
25. Στο ίδιο, σ. 103
26. Πιέρ Μασερέ - Ετιέν Μπαλιμπάρ, Μια υλιστική προσέγγιση της λογοτεχνίας και της
γλώσσας - Αγώνας, Αθήνα 1981, σ. 71
27. Αναφέρεται στο Γιάννης Μηλιάς - Θάνος Μικρούτσικος, ό.π., σ. 106
28. Στο ίδιο, α. 108
29. Τόνυ Μπένετ, Φορμαλισμός και μαρξισμός - Νεφέλη, Αθήνα 1983, σ. 53
30. Στο ίδιο, σ. 68
31. Τέρυ Ήγκλετον, ό.π., σ.26
32. Μάο Τσε-τούνγκ, Παρεμβάσεις στις συζητήσεις για τη λογοτεχνία και την τέχνη στο
Γενάν, στο Πιέρ Μασερέ - Ετιέν Μπαλιμπάρ, ό.π., σ. 27. "Ιδεολογικές εκφράσεις με τη μορφή της καλλιτεχνικής ή της λογοτεχνικής εργασίας είναι προϊόντα του μυαλού του ανθρώπου, που καθρεφτίζουν τη ζωή ορισμένες κοινωνίες" (Μάο Τσε-τούνγκ, Για την τέχνη και τη λογοτεχνία, Ιστορικές εκδόσεις, Αθήνα 1976, σ. 95) Όπως επισήμαινε ο Τρότσκι, "η τέχνη, άμεσα ή έμμεσα, αντανακλά τη ζωή των ανθρώπων που κάνουν ή ζουν τα γεγονότα. Αυτό αληθεύει για όλες τις τέχνες, από την πιο μνημειακή ως την πιο εσώτερη. Αν η φύση, ο έρωτας ή η φιλία δε συνδεότανε με το κοινωνικό πνεύμα μιας εποχής, η λυρική ποίηση θάχε από καιρό πάψει να υπάρχει" (Λέον Τρότσκι, Λογοτεχνία και Επανάσταση - Νέοι Στόχοι, Αθήνα 1971, σ. 19)
33. Πιέρ Μασερέ - Ετιέν Μπαλιμπάρ, ό.π., α. 28
34. Τέρυ Ήγκλετον, ό.π., σ. 26
35. Πιέρ Μασερέ - Ετιέν Μπαλιμπάρ, ό.π., σ. 47-48
36. Στο ίδιο, σ. 48
37. Τέρν Ήγκλετον, ό.π., σ. 27
38. Καρλ Μαρξ - Φρίντριχ Ένγκελς, Για την τέχνη - Εξάντας, Αθήνα 1975
39. Μανόλης Λαμπρίδης, Πρόλογος στο Λέον Τρότσκι, Λογοτεχνία και Επανάσταση,
ό.π., σ. 11 κ.ε.
40. Λουί Αλτουσέρ, ό.π., σ. 58-59
41. Χριστόφορος Βερναρδάκης - Γιάννης Μαύρης, Κόμματα και κοινωνικές συμμαχίες
στην προδικτατορική Ελλάδα. Οι προϋποθέσεις της μεταπολίτευσης - Εξάντας, Αθήνα
1991, σ. 359 κ.ε. Για την έννοια της λαϊκο-δημοκρατικής ιδεολογίας, Πολιτική και ιδεολογία στη μαρξιστική θεωρία: Καπιταλισμός - φασισμός- λαϊκισμός
- Σύγχρονα Θέματα, Θεσσαλονίκη 1983
42. Αυτή η χεγκελιανής έμπνευσης αντίληψη έχει συνδεθεί με το έργο του ούγγρου μαρξιστή ΓκεόργκΛούκατς, που την υποστήριξε θεωρητικά στο κλασικό του βιβλίο Ιστορία και ταξική συνείδηση (ελλ. έκδ. Οδυσσέας -Αθήνα 1976)
43. Μια σαφής τοποθέτηση ενάντια στην οικονομίστικη ανάγνωση του μαρξικού έργου έχει υπάρξει απ' τον Ένγκελς, στο γράμμα του προς τονJoserh Blogh , το 1890, όταν ο οικονομισμός άρχιζε να αποτελεί βάση του μαρξισμού της Β'' Διεθνούς:
"Σύμφωνα με την υλιστική αντίληψη της ιστορίας, ο παράγοντας που σε τελευταία ανάλυση την καθορίζει είναι η παραγωγή και η αναπαραγωγή της πραγματικής ζωής.
Ούτε ο Μαρξ ούτε γω υποστηρίξαμε ποτέ τίποτα παραπάνω. Αν τώρα κάποιος παραποιείτα πράγματα και βεβαιώνει πως ο οικονομικός παράγοντας αποτελεί τάχα το μοναδικό καθοριστικό παράγοντα, μετασχηματίζει απλώς εκείνη την πρόταση σε μια φράση κενή, αφηρημένη και παράλογη. Η οικονομική κατάσταση είναι η βάση.
Ωστόσο οι διάφορες όψεις του εποικοδομήματος -οι πολιτικές μορφές του ταξικού αγώνα και τα αποτελέσματα τον, τα συντάγματα που επέβαλε η νικήτρια τάξη μόλις κέρδισε την μάχη, οι νομικές μορφές και οι αντανακλάσεις όλων αυτών των πραγματικών αγώνων στον εγκέφαλο των ανθρώπων που συμμετέχουν σ' αυτούς, οι πολιτικές, νομικές και φιλοσοφικές θεωρίες, οι θρησκευτικές πεποιθήσεις και η παραπέρα εξέλιξη τους ώσπου ν' αποτελέσουν ένα σύστημα δογμάτων - ασκούν κι αυτές την επίδραση τους στη διάρκεια των ιστορικών αγώνων και σε πολλές περιπτώσεις καθορίζουν τη μορφή τους με τρόπο κυριαρχικό. Υπάρχει αμοιβαία δράση κι αντίδραση όλων αυτών των παραγόντων, και διαμέσου αυτών η οικονομική κίνηση καταλήγει να καθοριστεί σαν το αναγκαίο στοιχείο στο μέσο μιας άπειρης μάζας τυχαίων γεγονότων (δηλαδή γεγονότων και πράξεων που ο εσωτερικός σύνδεσμος τους είναι τόσο μακρινός και τόσο δύσκολα τον αναγνωρίζουμε, πον μπορούμε να τον θεωρήσουμε ανύπαρκτο και να τον παραβλέψουμε). Αν δεν ήταν έτσι τα πράγματα, τότε η εφαρμογή της θεωρίας στην οποιαδήποτε ιστορική περίοδο θα ήταν πιο εύκολη κι από τη λύση μιας απλής πρωτοβάθμιας εξίσωσης...
Είναι ως ένα μέρος λάθος του Μαρξ και δικό μου, πον οι νέοι αποδίδουν κάποιες φορές μεγαλύτερη σπουδαιότητα απ'όση πρέπει στην οικονομική πλευρά. Ήμαστε αναγκασμένοι να υπογραμμίσουμε απέναντι στους αντιπάλους μας την ουσιαστική αρχή που είχαν απορρίψει, και για τούτο δεν βρίσκαμε πάντα το χρόνο, τον τόπο και την ευκαιρία να δικαιώσουμε και τους άλλους παράγοντες που συμμετέχουν στην αμοιβαία δράση. Ωστόσο, αμέσως μόλις καταπιανόμαστε με τη συστηματική έκθεση μιας ιστορικής περιόδου, δηλαδή με την πρακτική εφαρμογή, το πράγμα άλλαζε και πια δεν επιτρεπόταν κανένα λάθος. Παρόλο που συμβαίνει συχνά να πιστεύει κανείς πως έχει κατανοήσει ολότελα μια νέα θεωρία και μπορεί να τη χειριστεί, αν κι ακόμα δεν έχει συλλάβει τις βασικές αρχές της, ή κι όταν -ακόμα περισσότερο- τις έχει συλλάβει λαθεμένα". (Καρλ Μαρξ - Φρίντριχ Ένγκελς, Για την τέχνη, ό.π., σ. 55-56).
«Η πολιτική, νομική, φιλοσοφική, θρησκευτική, λογοτεχνική, καλλιτεχνική κλπ. εξέλιξη στηρίζεται στην οικονομική. Όμως όλες αυτές οι εξελίξεις επιδρούν η μια πάνω στην άλλη και πάνω στην οικονομική βάση. Δεν μπορούμε να πούμε πως η οικονομική κατάσταση είναι η μόνη ενεργητική αιτία ενώ όλοι οι άλλοι παράγοντες παίζουν παθητικό ρόλο. Απεναντίας υπάρχει αμοιβαία δράση στη βάση της οικονομικής αναγκαιότητας που κυριαρχεί μόνο "σε τελευταία ανάλυση"» (στο ίδιο, σ. 60). 44. Νίκος Πουλαντζάς, Κοινωνικές τάξεις στον σύγχρονο καπιταλισμό - Θεμέλιο, Αθήνα 1981, σ. 16
Πέμπτη, 29 Σεπτεμβρίου 2011
Δημόσιο και υπαλληλοκρατία: Τι έλεγε ο Μαρξ;
Χαμός [και] στο δημόσιο, με απολύσεις, συγχωνεύσεις, μειώσεις μισθών, "εργασιακή εφεδρεία", κτλ, που έρχονται βέβαια να προστεθούν στους συμβασιούχους, στους ωρομίσθιους και διάφορες άλλες τέτοιες "δημοκρατικές" μορφές εργασίας. Γιατί όμως υπάρχουν τόσοι πολλοί που συμφωνούν με τέτοια μέτρα; Είναι απλά "η ψεύτικη προπαγάνδα του κράτους", που έχει δηλητηριάσει τα μυαλά της κοινωνίας, ή υπάρχει και κάποιος άλλος λόγος;
Καταρχήν, μια γενική διαπίστωση:
Το κράτος προβάλει την άποψη ότι "οι δημόσιοι υπάλληλοι φταίνε για όλα". Αντίθετα, δε φταίνε οι καναλάρχες που μας έχουν φλομώσει στο ψέμα, οι 3-4 εργολάβοι που έχουν αναλάβει μέσω ΣΔΙΤ όλα τα έργα και έχουν χεστεί στο τάλιρο, οι εφοπλιστές που είναι αφορολόγητοι και εκβιάζουν ότι αν φορολογηθούν απλά θα σηκωθούν και θα φύγουν, οι δεσποτάδες που επίσης είναι αφορολόγητοι και καλούν τους "πιστούς" να "γυρίσουν και το άλλο μάγουλο", οι βιομήχανοι που μεταναστεύουν σε Βουλγαρίες, κτλ διότι εκεί βρίσκουν πιο φτηνά εργατικά χέρια/μικρότερη φορολογία, ή ζουν μέσω κρατικών επιχορηγήσεων, οι τραπεζίτες που πρωτοστατούν διεθνώς σε ένα σωρό νόμιμα και παράνομα deals. Και ούτε βέβαια φταίει και το πολιτικό προσωπικό της άρχουσας τάξης, που εδώ και δεκαετίες μας οδήγησε ως εδώ με σκάνδαλα, φάγωμα των αποθεματικών των ασφαλιστικών ταμείων, κτλ, κτλ, κτλ. Γι' αυτό άλλωστε και αυτοί "πρέπει" να συνεχίσουν να ζουν μέσα στα πλούτη, και να τους δοθούν μάλιστα και "πακέτα σωτηρίας", φοροαπαλλαγές , κτλ - πιθανότατα ως μια δίκαιη ανταμοιβή για όλα αυτά που "μας" έχουν προσφέρει - και συνεχίζουν να μας προσφέρουν ακάθεκτοι.
Σε μια κρίση τόσο μεγάλη όσο αυτή, ΔΕ θα επιβιώσουν όλοι. Αυτό είναι ξεκάθαρο, η άρχουσα τάξη το ξέρει και προφανώς προσπαθεί να στρέψει την οργή του κόσμου αλλού, ώστε να γλιτώσει η ίδια.
Όμως, πέρα από τη σαπίλα της άρχουσας τάξης, υπάρχει και η σαπίλα του εργατικού κινήματος, και εκεί είναι που πατάνε και οι κυβερνώντες και επιτίθενται εναντίον [και] των δημοσίων υπαλλήλων, με την αριστερά ως συνήθως απλά να αμύνεται και να "καταγγέλλει".
Ο καπιταλισμός δημιούργησε από τα πρώτα του κιόλας χρόνια ένα στρώμα γραφειοκρατών, που υπάρχει έως και σήμερα στα "σπλάχνα" του κάθε κράτους. Πολλοί εξ αυτών είναι κηφήνες, απλά βάζουν χαρτόσημα και σφραγίδες. Είναι όμως χρήσιμοι στο κράτος, διότι με τις σφραγίδες τους αυτές ουσιαστικά σφραγίζουν την εξουσία της άρχουσας τάξης έναντι των υπόλοιπων τάξεων, οι οποίες πληρώνουν έτσι "φόρο υποτέλειας" στους κυρίαρχους. Και εννοείται ότι αυτοί οι κηφήνες είναι, σε γενικές γραμμές, υπέρ της διατήρησης του στάτους κβο, διότι η ίδια τους η θέση, και άρα η ίδια τους η επιβίωση περνά μέσα από τη διαιώνιση της υπάρχουσας κατάστασης, και όχι μέσα από την ανατροπή της.
Στην Ελλάδα υπάρχουν αρκετοί τέτοιοι, και μάλιστα η υπαλληλοκρατία είναι αρκετά διογκωμένη για πολλούς λόγους. Όχι βέβαια πως "όλοι οι δημόσιοι υπάλληλοι είναι κακοί", ίσα-ίσα που μερικοί είναι χρήσιμοι, απαραίτητοι και "ενσυνείδητοι". Μάλιστα, υπάρχουν και κλάδοι που όχι απλά δεν πρέπει να γίνουν απολύσεις, αλλά πρέπει να γίνουν και προσλήψεις, όπως πχ ο κλάδος της υγείας, κτλ (εκτός και αν νομίζετε ότι οι γιατροί/νοσηλευτές που υπάρχουν σήμερα επαρκούν).
Όμως, δεν είναι ψέμα ότι υπάρχουν πολλά λαμόγια (από εφοριακούς και τελωνειακούς μέχρι μεγαλογιατρούς και στρατιωτικούς), πολλοί που έχουν διοριστεί επειδή είναι "πράσινα/γαλάζια παιδιά", πολλοί που "τα ξύνουν" λαμβάνοντας μάλιστα σχετικά μεγάλους μισθούς, πολλοί που διεκπεραιώνουν εντελώς γραφειοκρατικές εργασίες (οι οποίες περισσότερο εμποδίζουν παρά βοηθούν την κοινωνία, κτλ).
Η μέγιστη ειρωνεία είναι πως στη σημερινή περίοδο, η μοναδική δύναμη που εμφανίζεται να μιλά για χτύπημα αυτής της κατάστασης είναι...το κράτος, δηλαδή η μοναδική δύναμη που ΔΕΝ πρόκειται να χτυπήσει αυτή την κατάσταση. Και αυτό διότι το κράτος θα φροντίσει να διατηρήσει τα "δικά του παιδιά" απολύοντας τους "ενοχλητικούς" που κινητοποιούνται εναντίον του, ενώ παράλληλα θα φροντίζει πάντα για νέους διορισμούς δικών του παιδιών, ώστε να εξασφαλίζει ψήφους μέσω ρουσφετιών, αλλά και να κρατάει υπό τον δικό του έλεγχο τους βασικούς τουλάχιστον τομείς της "κρατικής μηχανής", ακόμα και σε περίπτωση εξέγερσης. Ήδη άλλωστε η κυβέρνηση ναι μεν ανακοίνωσε ότι απολύει κάποιους (ποιους άραγε;), αλλά παράλληλα προσλαμβάνει ένα σωρό νέους "συμβούλους", οι οποίοι προφανώς αποτελούν έναν νέο κομματικό στρατό κηφήνων, που μάλιστα ως "σύμβουλοι" θα αμείβονται ίσως ακόμα πιο πλουσιοπάροχα από τους παλιότερους, που πλέον εξάντλησαν τη χρησιμότητα τους, και, ως γνωστόν, "σκοτώνουν τ' άλογα όταν γεράσουν". Πλέον, το κράτος δεν τα βάζει μόνο με αυτούς που όντως εργάζονται και είναι χρήσιμοι στην κοινωνία, τα βάζει ακόμα και με ένα τμήμα των μέχρι τώρα "χαϊδεμένων του παιδιών", που τα χρειαζόταν, και γι' αυτό τους είχε παραχωρήσει σημαντικά προνόμια. Άλλωστε, από τη στιγμή που τόσο η βιομηχανική όσο και η αγροτική παραγωγή στην Ελλάδα διαρκώς διαλύεται (λόγω κυρίως της "παγκοσμιοποίησης", που επηρεάζει ολόκληρη τη Δύση, με την παραγωγή να μεταναστεύει κυρίως προς Κίνα, κτλ, αλλά και λόγω της αεριτζίδικης, λαμογίστικης και κρατικοδίαιτης ντόπιας άρχουσας τάξης που έκανε αντίστοιχες επενδύσεις και προφανώς οι επενδύσεις αυτές δεν πήγαν και τόσο καλά)
Επιστρέφοντας όμως στα "χαϊδεμένα παιδιά" του κράτους, αυτοί οι άνθρωποι είχαν σχηματίσει μια εργατική αριστοκρατία κηφήνων, που ουδέποτε είδαν τον εαυτό τους ως τμήμα του εργατικού κινήματος και τάξης. Γι' αυτό άλλωστε και οι περισσότεροι τουλάχιστον δεν κατέβαιναν ποτέ σε πορείες (αντίθετα δυσανασχετούσαν με όσους κατέβαιναν, στηρίζοντας πλήρως το κράτος). Αυτό είναι το χειρότερο απ' όλα, χειρότερο ακόμα και από τις λαμογιές, τα ρουσφέτια και το "κωλοβάρεμα" μερικών: Διότι αυτοί οι άνθρωποι είχαν γυρίσει επί χρόνια την πλάτη τους στο λαϊκό κίνημα, είχαν κλείσει τα μάτια και τα αυτιά τους στα όργια που διέπρατταν οι κυβερνώντες σε άλλους εργάτες, και απλά ήταν ευχαριστημένοι να ζουν τη ζωούλα τους αν μιλάμε για μικρούς μισθούς ενός υπαλληλίσκου (ή και τη ζωάρα τους, αν μιλάμε για μεγάλους μισθούς σε διάφορες θέσεις).
Τώρα πλήττονται [και] αυτοί, και βέβαια δεν είναι καθόλου παράξενο που οι υπόλοιποι εργάτες δεν "συμπάσχουν" ιδιαίτερα για αυτούς (έστω και αν έτσι υπογράφουν τη θανατική τους καταδίκη, διότι η αύξηση της ανεργίας και η περαιτέρω μείωση της "αγοραστικής δύναμης" θα οδηγήσουν σε νέα λουκέτα, βάθεμα της ύφεσης, και άρα μακροπρόθεσμα σε ακόμα πιο χαμηλούς μισθούς μέσω της "δημιουργικής καταστροφής" που έχουμε ξαναπεί).
Ο λαός δε θα σταθεί έτσι απλά δίπλα-δίπλα με αυτούς που έως τώρα τον είχαν γραμμένο στα παλιά τους τα παπούτσια.
Για να μπορέσει να σφυρηλατηθεί μια "συμμαχία ανατροπής" και άλλα τέτοια βαρύγδουπα, θα πρέπει πρώτα να ξεκαθαρίσει ένα πράγμα: Ότι από εδώ και πέρα, δεν έχει άλλες λαμογιές, ούτε αδιαφορία για τον άλλον, ούτε καταστάσεις του στιλ "εγώ είμαι κηφήνας και αράζω, ενώ εσύ εργάζεσαι σα σκλάβος στις φυτείες". Με απλά λόγια, η μοναδική συμμαχία που μπορεί όντως να γίνει, και να αντέξει, είναι αυτή που θα μιλά για κατάργηση των γραφειοκρατών (θα αναφερθώ αργότερα σε αυτό, παραθέτοντας μάλιστα και μερικά αποσπάσματα από τον "ξεπερασμένο" Μαρξ, που γράφοντας για την "ξεπερασμένη" Παρισινή Κομμούνα αναφέρθηκε στο ζήτημα αυτό, και αν αποφασίσετε να το διαβάσετε, πείτε μου εσείς αν αυτό το πρόγραμμα ανταποκρίνεται στο σήμερα ή όχι).
Η σημερινή αριστερά, που ΟΝΤΩΣ θα μπορούσε να βρεθεί στην πρώτη γραμμή αυτής της προσπάθειας, ΔΕΝ το κάνει. Έτσι, καταντά να εμφανίζεται στα μάτια της κοινωνίας ακόμα και ως υπερασπιστής της υπαλληλοκρατίας, καθώς μάλλον είναι η μοναδική πολιτική δύναμη που δε μπορεί να κατανοήσει ότι το σημερινό στάτους κβο ΔΕΝ μπορεί να διατηρεί, και η κοινωνία αναζητά συνολικές πολιτικές λύσεις, και όχι απλά καταγγελίες για το "σοκ και δέος" που πράγματι εφαρμόζουν οι κυβερνώντες. Δεν είμαι υπέρ του να τσακιστούν οι δημόσιοι υπάλληλοι, δεν είμαι υπέρ όμως και να αφεθούν απείραχτοι όλοι τους. Αυτή τη στιγμή δέχονται μεγάλη επίθεση, όπως όλοι μας βέβαια, και είναι σωστό το "να συμμαχήσουμε απέναντι στον κοινό εχθρό".
Ωστόσο, εγώ τουλάχιστον ούτε μπορώ, αλλά ούτε και θέλω, να δώσω υποσχέσεις σε όλους τους δημόσιους υπαλλήλους ότι την "επόμενη μέρα" θα συνεχίσουν να κάνουν αυτό που έκαναν, χωρίς να αλλάξει τίποτα. Αντίθετα, προτείνω μια συμμαχία όπου θα δεχτούν μέτρα τύπου Παρισινής Κομμούνας (δες παρακάτω), με κατάργηση γραφειοκρατίας, επιβολή ανώτατου ορίου για τους μισθούς (ειδικά τους μισθούς των "ανώτερων" στελεχών που τότε, όπως και σήμερα, ήταν συχνά τεράστιοι), κατάργηση διορισμών και εκλογή απευθείας από τους εργάτες αυτών που θα είχαν πιο διοικητικό ρόλο, κτλ.
Θέλετε ένα "μικρότερο κράτος"; Θέλετε κατάργηση της γραφειοκρατίας;
Ακολουθεί ένα απόσπασμα από την περιγραφή του Μαρξ για την Παρισινή Κομμούνα και τις αλλαγές που αυτή έφερε πριν το κράτος την καταστείλει βίαια:
Spoiler:
Θα παραμείνουμε αμέτοχοι θεατές;
Του Δημήτρη Καζάκη*
Θα παραμείνουμε αμέτοχοι θεατές;
Σας θυμίζουν τίποτε αυτά τα λόγια; Να τι είπε ο κ. Βενιζέλος στην πρόσφατη συνέντευξη Τύπου: «Υπάρχει πάντα ο κίνδυνος καθυστερήσεων, υπάρχει πάντα ο κίνδυνος αντιφάσεων, υπάρχει πάντα ο κίνδυνος εμπλοκών, υπάρχει πάντα ο κίνδυνος κατά λάθος να οδηγηθούμε σε δραματικές εξελίξεις... Εμείς πρέπει να θωρακιστούμε απέναντι σε όλα αυτά. Και ο θώρακας είναι ένας και μόνο: Να εκπληρώνουμε τις υποχρεώσεις μας».
Έλεγε τίποτε διαφορετικό ο Καβάγιο της Αργεντινής του 2001; Αντίθετα, διαβεβαίωνε, όπως κι ο κ. Βενιζέλος, ότι η «Αργεντινή θα επιστρέψει στην ανάπτυξη και, όταν αυτό γίνει, θα είναι πολύ έντονη». Και για να γίνει, εφάρμοζε την ίδια ακριβώς συνταγή: αδίστακτη λιτότητα, δραστικές περικοπές και γενικευμένη εκποίηση των πάντων μέσα από ιδιωτικοποιήσεις και γενικό ξεπούλημα.
Ύστερα από οχτώ μήνες ως υπουργός οικονομικών της Αργεντινής, ο Καβάγιο το μόνο που είχε μάθει να λέει ήταν ότι «εμείς πρέπει να τηρούμε τις υποχρεώσεις μας» και να πετσοκόβει νοικοκυριά και οικονομία σε τέτοιο βαθμό που έφτασε στις αρχές Δεκεμβρίου του 2001 να απαγορεύει τις αναλήψεις από τις τράπεζες για πάνω από 1.000 δολάρια τον μήνα και να εισάγει την πολιτική της δολαριοποίησης, δηλαδή την αντικατάσταση του εγχώριου νομίσματος από το ίδιο το δολάριο.
Στις.5 Δεκεμβρίου 2001 ο Καβάγιο δήλωνε ότι «αν η Αργεντινή το αποφασίσει, θα υπάρξει στην πράξη 100% χρήση του δολαρίου». Ήταν κι αυτή μια ακόμη κίνηση να εξευμενιστούν οι αγορές, που έβλεπαν την ύφεση να βαθαίνει και είχαν ήδη αρχίσει να ξεφορτώνονται μαζικά τα κρατικά ομόλογα της χώρας. «Όταν θα υπερβούμε τη χρηματιστική κρίση, η αντίληψη των αγορών ότι δεν μπορούμε να συμμορφωθούμε με τις υποχρεώσεις μας και ότι θα οδηγηθούμε σε πτώχευση και υποτίμηση, θα διαλυθεί. Και τότε θα είστε σε θέση να δείτε την οικονομική επανενεργοποίηση» (Agence France-Presse, 6.12.01). Αυτή ήταν η τελευταία επίσημη δήλωση του Καβάγιο πριν από την ολοκληρωτική κατάρρευση της Αργεντινής προς τα τέλη Δεκεμβρίου 2001. Μήπως σας θυμίζει τίποτε; Μήπως εντελώς τυχαία σας θυμίζει τις δηλώσεις των δικών μας υπουργών με πρώτον τη τάξη τον κ. Βενιζέλο;
Η Αργεντινή, την οποία αρέσκεται να επικαλείται ο δικός μας Μπενίτο, κατέρρευσε γιατί οι υπουργοί και οι κυβερνήσεις της ήξεραν μόνο να «τηρούν τις υποχρεώσεις τους» απέναντι στις αγορές. Ούτε που διανοήθηκαν ποτέ να «τηρήσουν τις υποχρεώσεις τους» απέναντι στον λαό που τους εκλέγει, αφελώς ποιών. Αν λοιπόν δεχτούμε ότι ο κ. Βενιζέλος ξέρει τι λέει, ακόμη κι όταν αναφέρεται στην Αργεντινή, τότε πόσο καιρό του δίνετε μέχρι να επιφέρει την κατάρρευση της ελληνικής οικονομίας, όπως ακριβώς και ο ομόλογος του στην Αργεντινή Καβάγιο το 2001; Είναι μάλλον σίγουρο ότι η θητεία του κ. Βενιζέλου και της κυβέρνησης του δεν θα είναι μακροβιότερη του κ. Καβάγιο, ούτε και η κατάληξη τους καλύτερη.
Η μεγάλη διαφορά ανάμεσα στη δική μας κατάσταση και σ' αυτήν της Αργεντινής είναι το γεγονός ότι δίνεται μια τεράστια ευκαιρία στον ελληνικό λαό. Ίσως η τελευταία πριν επέλθει η πλήρης κατάρρευση, που έτσι κι αλλιώς προγραμματίζεται από τις αγορές και το πολιτικό προσωπικό της ευρωζώνης. Μήπως ο ελληνικός λαός θα πρέπει να μάθει να κάνει στάση πληρωμών προς το κράτος, την κυβέρνηση και τις αγορές, πριν υποστεί ο ίδιος παύση πληρωμών προς όφελος των δανειστών, των τραπεζών και των αγορών; Μήπως έτσι πάρει τις τύχες στα χέρια του, πριν τις παραδώσει ολοκληρωτικά στις δυνάμεις που του έχουν επιβάλει καθεστώς κατοχής και δουλοπαροικίας;
Μήπως έτσι αρχίσει επιτέλους αυτός να εκβιάζει ώστε να σταματήσουν πια να τον εκβιάζουν με το πιστόλι στον κρόταφο; Είναι μια ιδέα. Άλλωστε τι έχει να χάσει ο λαός;
Το παράδειγμα της Αργεντινής, που προσφάτως τόσο αγαπά να επικαλείται ο δικός μας Μπενίτο, δείχνει ξεκάθαρα πού πάει το πράγμα.
* Το κείμενο του Δ. Καζάκη δημοσιεύτηκε στο "Ποντίκι" 29/9/2011
Σας θυμίζουν τίποτε αυτά τα λόγια; Να τι είπε ο κ. Βενιζέλος στην πρόσφατη συνέντευξη Τύπου: «Υπάρχει πάντα ο κίνδυνος καθυστερήσεων, υπάρχει πάντα ο κίνδυνος αντιφάσεων, υπάρχει πάντα ο κίνδυνος εμπλοκών, υπάρχει πάντα ο κίνδυνος κατά λάθος να οδηγηθούμε σε δραματικές εξελίξεις... Εμείς πρέπει να θωρακιστούμε απέναντι σε όλα αυτά. Και ο θώρακας είναι ένας και μόνο: Να εκπληρώνουμε τις υποχρεώσεις μας».
Έλεγε τίποτε διαφορετικό ο Καβάγιο της Αργεντινής του 2001; Αντίθετα, διαβεβαίωνε, όπως κι ο κ. Βενιζέλος, ότι η «Αργεντινή θα επιστρέψει στην ανάπτυξη και, όταν αυτό γίνει, θα είναι πολύ έντονη». Και για να γίνει, εφάρμοζε την ίδια ακριβώς συνταγή: αδίστακτη λιτότητα, δραστικές περικοπές και γενικευμένη εκποίηση των πάντων μέσα από ιδιωτικοποιήσεις και γενικό ξεπούλημα.
Ύστερα από οχτώ μήνες ως υπουργός οικονομικών της Αργεντινής, ο Καβάγιο το μόνο που είχε μάθει να λέει ήταν ότι «εμείς πρέπει να τηρούμε τις υποχρεώσεις μας» και να πετσοκόβει νοικοκυριά και οικονομία σε τέτοιο βαθμό που έφτασε στις αρχές Δεκεμβρίου του 2001 να απαγορεύει τις αναλήψεις από τις τράπεζες για πάνω από 1.000 δολάρια τον μήνα και να εισάγει την πολιτική της δολαριοποίησης, δηλαδή την αντικατάσταση του εγχώριου νομίσματος από το ίδιο το δολάριο.
Εκφοβισμοί με το νόμισμα!
Στις.5 Δεκεμβρίου 2001 ο Καβάγιο δήλωνε ότι «αν η Αργεντινή το αποφασίσει, θα υπάρξει στην πράξη 100% χρήση του δολαρίου». Ήταν κι αυτή μια ακόμη κίνηση να εξευμενιστούν οι αγορές, που έβλεπαν την ύφεση να βαθαίνει και είχαν ήδη αρχίσει να ξεφορτώνονται μαζικά τα κρατικά ομόλογα της χώρας. «Όταν θα υπερβούμε τη χρηματιστική κρίση, η αντίληψη των αγορών ότι δεν μπορούμε να συμμορφωθούμε με τις υποχρεώσεις μας και ότι θα οδηγηθούμε σε πτώχευση και υποτίμηση, θα διαλυθεί. Και τότε θα είστε σε θέση να δείτε την οικονομική επανενεργοποίηση» (Agence France-Presse, 6.12.01). Αυτή ήταν η τελευταία επίσημη δήλωση του Καβάγιο πριν από την ολοκληρωτική κατάρρευση της Αργεντινής προς τα τέλη Δεκεμβρίου 2001. Μήπως σας θυμίζει τίποτε; Μήπως εντελώς τυχαία σας θυμίζει τις δηλώσεις των δικών μας υπουργών με πρώτον τη τάξη τον κ. Βενιζέλο;
Η Αργεντινή, την οποία αρέσκεται να επικαλείται ο δικός μας Μπενίτο, κατέρρευσε γιατί οι υπουργοί και οι κυβερνήσεις της ήξεραν μόνο να «τηρούν τις υποχρεώσεις τους» απέναντι στις αγορές. Ούτε που διανοήθηκαν ποτέ να «τηρήσουν τις υποχρεώσεις τους» απέναντι στον λαό που τους εκλέγει, αφελώς ποιών. Αν λοιπόν δεχτούμε ότι ο κ. Βενιζέλος ξέρει τι λέει, ακόμη κι όταν αναφέρεται στην Αργεντινή, τότε πόσο καιρό του δίνετε μέχρι να επιφέρει την κατάρρευση της ελληνικής οικονομίας, όπως ακριβώς και ο ομόλογος του στην Αργεντινή Καβάγιο το 2001; Είναι μάλλον σίγουρο ότι η θητεία του κ. Βενιζέλου και της κυβέρνησης του δεν θα είναι μακροβιότερη του κ. Καβάγιο, ούτε και η κατάληξη τους καλύτερη.
Η μεγάλη διαφορά ανάμεσα στη δική μας κατάσταση και σ' αυτήν της Αργεντινής είναι το γεγονός ότι δίνεται μια τεράστια ευκαιρία στον ελληνικό λαό. Ίσως η τελευταία πριν επέλθει η πλήρης κατάρρευση, που έτσι κι αλλιώς προγραμματίζεται από τις αγορές και το πολιτικό προσωπικό της ευρωζώνης. Μήπως ο ελληνικός λαός θα πρέπει να μάθει να κάνει στάση πληρωμών προς το κράτος, την κυβέρνηση και τις αγορές, πριν υποστεί ο ίδιος παύση πληρωμών προς όφελος των δανειστών, των τραπεζών και των αγορών; Μήπως έτσι πάρει τις τύχες στα χέρια του, πριν τις παραδώσει ολοκληρωτικά στις δυνάμεις που του έχουν επιβάλει καθεστώς κατοχής και δουλοπαροικίας;
Μήπως έτσι αρχίσει επιτέλους αυτός να εκβιάζει ώστε να σταματήσουν πια να τον εκβιάζουν με το πιστόλι στον κρόταφο; Είναι μια ιδέα. Άλλωστε τι έχει να χάσει ο λαός;
Το παράδειγμα της Αργεντινής, που προσφάτως τόσο αγαπά να επικαλείται ο δικός μας Μπενίτο, δείχνει ξεκάθαρα πού πάει το πράγμα.
* Το κείμενο του Δ. Καζάκη δημοσιεύτηκε στο "Ποντίκι" 29/9/2011
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)